Tragikomedie rond de pensioenen nadert zijn eind

De tragikomedie die Pensioenhervorming heet nadert zijn eind en wel precies volgens het scenario waarvan ik vermoed dat minister Koolmees van sociale zaken het zo heeft bedacht. Het bange volk hoeft niet langer beducht te zijn voor pensioenkortingen. De minister is bereid daarvan vooralsnog af te zien, onder voorwaarde dat de pensioenonderhandelaars akkoord gaan met de felbegeerde afslanking van het huidige pensioenstelsel. Daarmee nadert een zorgvuldig geregisseerd spel zijn eind. Netto-effect: een stevige devaluatie van een belangrijke arbeidsvoorwaarde. Benieuwd hoe de onderhandelaars het resultaat gaan verkopen, inclusief de vertegenwoordigers van de gepensioneerden die na lang zeuren aan een betekenisloos bijtafeltje, genaamd klankbordgroep mochten aanschuiven maar die we in de discussie niet meer gehoord hebben sinds ze zich in de warmte van de minister mochten koesteren. Nou ja, die kwam af en toe eens langs….of misschien dat zelfs niet eens.

Hier gaat het om

Voor wie de weg in deze discussie kwijt is: dit zijn de voorgestelde wijzigingen. Het gegarandeerd pensioen komt te vervallen. De hoogte van het toekomstige pensioen wordt afhankelijk van de economische ontwikkelingen. Gaat het goed met de economie dan gaat het goed met het pensioen. Vallen de ontwikkelingen tegen dan gaat het pensioen er tot op zekere hoogte aan. Geen garanties meer.

Daarnaast komt er een eind aan de overdracht van geld tussen de generaties. Ouderen mogen niet langer het pensioen opeten van de jongeren. Maar dat is een fake argument want in werkelijkheid eten jongeren al jaren het pensioen op van ouderen. In sommige gevallen hebben gepensioneerden met een aanvullend pensioen de afgelopen 12 jaar 20 procent aan koopkracht ingeleverd en zo miljarden gestort in de buffer waaruit het pensioen van de toekomstige generatie betaald moet worden.  Toch is het gelukt om in een goed georkestreerde marketingcampagne het idee te laten ontstaan dat de ouderen het pensioen van de huidige werkenden consumeren. Die werkenden zelf dragen binnen het huidige systeem onvoldoende bij aan hun eigen pensioenopbouw omdat ze -althans in de visie van De Nederlandsche Bank- te weinig premie betalen. Een feit dat overigens met verwijzing naar de cijfers door critici van het overheidsbeleid ook weer wordt tegengesproken.

De door Koolmees gedroomde ombouw van het pensioenstelsel gaat een paar miljard kosten. De hervorming is namelijk in het nadeel van 40-plussers. Voor hen moeten de financiële gevolgen gecompenseerd worden. Het is de vraag wie die rekening betaalt.

En zo helpt de angst voor de economische gevolgen van de corona crisis het kabinet zijn doelen te realiseren.

Waarom zijn de hervormingen nodig?

Waarom zijn die pensioenhervormingen ook alweer nodig? De afgelopen maanden heb ik er met verschillende deskundigen gesprekken over gevoerd. Off the record. Wie in pensioenland een verantwoordelijke functie heeft gaat liever niet in tegen de visie van de minister, het ministerie van financiën of De Nederlandsche Bank. Dat is namelijk slecht voor je carrière als je het in de wereld van het geld wilt maken. Maar weinigen zijn zo onafhankelijk of krachtig dat ze zich een confrontatie met Den Haag kunnen permitteren. Bovendien zet DNB al jaren influencers in om het eigen gelijk te onderbouwen. Wie ze tegenspreekt plaatst zich buiten de peergroep.

‘Oefent De Nederlandsche Bank op pensioenbestuurders druk uit om in de pas te lopen met de standpunten van DNB?’, vroeg ik. De topbestuurder ontkende. ‘Nou ja’, voegde hij eraan toe. ‘Zeg je iets wat de bank niet bevalt dan kun je wel op een telefoontje rekenen’. Er is dus wel degelijk druk, waarschijnlijk de reden dat veel pensioenbestuurders de afgelopen maanden achter gesloten deuren met verbazing naar het politieke gehannes rond de pensioenen hebben gekeken, zonder dat ze aan hun afgrijzen publiekelijk uiting gaven. Een goed gespeeld strategisch spel waarbij de minister uiteindelijk zijn zin lijkt te krijgen.

Doemscenario is fake

Met het Nederlandse pensioenstelsel is objectief gezien niet zoveel mis. Kortgeleden was er nog een gezamenlijk vermogen van 1650 miljard. ‘Het zal door de corona crisis behoorlijk zijn geslonken’, veronderstelde ik. Maar de financieel analist die ik sprak op een bankje in het park ergens in de stad noemde de waardedaling ‘peanuts’. Stelt niets voor, zeker geen reden te denken dat de pensioenen in de toekomst niet meer betaalbaar zouden zijn.

1650 Miljard, minus 100 tot 150 miljard wegens de huidige economische problemen is tot in lengte van jaren voldoende om alle pensioenverplichtingen na te komen. Elk jaar komen er naast zo’n 30 miljard aan pensioenpremie vele tientallen miljarden bij aan opbrengst uit aandelen. Dat rendement mag in de cijfers zoals de overheid die hanteert niet meegeteld worden. Zo wel: dan zouden de pensioenfondsen er op slag stukken beter voorstaan. De berg geld groeit van jaar tot jaar en toch lukt het Den Haag om ons het idee te geven dat het pensioenstelsel op instorten staat.

‘Waarom is dat?’, zo vroeg ik mijn zegsman.

Er is nu eenmaal een politieke wens om te hervormen, zo luidt de verklaring. Objectief gezien is daarvoor geen reden. In opdracht van de politiek werd een rekensysteem ontwikkeld waarmee je van dag tot dag kunt zien of pensioenfondsen voldoende geld in kas hebben voor hun toekomstige verplichtingen. In dat systeem zitten fouten die een verkeerde uitkomst geven. De manier waarop de financiële situatie van pensioenfondsen wordt beoordeeld raakt dus kant noch wal. In plaats van het rekensysteem te verbeteren -verreweg de goedkoopste en gemakkelijkste oplossing- liet Den Haag het bestaan. Het systeem deed precies wat de politieke tegenstanders wilden: de negatieve uitkomsten schetsen het gewenste afschrikwekkende beeld van een onbetaalbare toekomst. Ze ontlenen er hun argument aan om het beste pensioenstelsel ter wereld te ontmantelen. Als je fake cijfers in een rekensysteem stopt krijg je een fake uitkomst. Dat is wat er met de pensioenen gebeurt.

‘Wat is het motief voor dit doemscenario?”, vroeg ik een van mijn bronnen. Precies wist de bron het niet. Aan politiek deed hij niet. Misschien het belang van de overheid -als grootste werkgever- om de eigen pensioenkosten in de toekomst te temperen en de druk op de begroting te verminderen, dacht hij. Een belang dat de staat deelt met veel werkgevers die graag af willen van deze dure secundaire arbeidsvoorwaarde. Hier wreekt zich de dubbelrol van de overheid als werkgever en als belangenbehartiger van alle burgers.

‘Dan is dit dus gewoon een bezuinigingsoperatie?’, concludeerde ik. Maar nee, zo mocht ik het niet zien. Het duurde even voordat ik me realiseerde dat in de financiële en politieke wereld de dingen altijd anders heten dan ze in werkelijkheid zijn. Toch is dit de conclusie:  ultiem is deze pensioenhervorming gewoon een dans om miljarden, een verschuiving van vermogen van burgers naar bedrijven en de overheid, aannemelijk gemaakt door het schetsen van een doemscenario dat niet gebaseerd is op feiten.

De tragikomedie nadert zijn eind. Minister Koolmees speelt een briljant spel. Door te beloven dat pensioenkortingen voorlopig zullen worden uitgesteld, lost hij een probleem op dat in werkelijkheid niet bestond.

 

 

28 reacties op “Tragikomedie rond de pensioenen nadert zijn eind
  1. bpj nijssen schreef:

    De overheid heeft meerdere grote belangen, waarbij m.i. één groot belang bewust- dan wel onderbewust, voortduren onderbelicht wordt.
    De overheid heeft groot belang bij goedkoop geld.
    Die geldstroom komt voor een belangrijk deel van de pensioen- spaargelden. Met 2% inflatie levert dat op dit moment een negatief rendement op.
    Wanneer het geldsysteem onstabiel wordt – en dat is de internationale trend – dan wordt die mooie staatsobligatie risicovoller.
    Wanneer beleggers zich vervolgens afkeren van Staats- gegarandeerd schuldpapier, duikelt de waarde automatisch als niet ook de rentevergoeding stijgt.

    De minister ziet uiteraard de samenhang.
    Pensioenfondsen zouden dit drukmiddel moeten inzetten: uitsluitend nog beleggen in staatspapier onder voorwaarde dat de risico- vrije rente wordt losgelaten en de werkelijk behaalde rendementen voor de bepaling van de verplichtingen worden meegenomen.

    By the way…
    De geschiedenis heeft geleerd: staatsobligaties zijn allerminst risicoloos. Ook het begrip “risicovrije rente” – afgeleid van een theoretisch model – is feitelijk onzin.

  2. A. de Gruijter schreef:

    n geen enkele bekendmaking lees ik iets over reeds gepensioneerden. Wel over jongeren 40- en 50 jarige cohorten enz maar over reeds gepensioneerden wordt niet gerept. Niet verwonderlijk want zij zijn ook niet betrokken geweest (genegeerd) in het overleg. De verschuldigde compensatie voor gemiste indexering (pensioenroof) bedraagt ongeveer 6,5 Miljard Euro en dat is 0,4% van het beschikbare vermogen. Het moet toch zonder meer mogelijk zijn een einde aan dit onrecht te maken door de gepensioneerden NU te compenseren. Bovendien ook goed voor herstel van de economie, aangezien het geld niet uit de staatskas hoeft te komen. Het zou een SCHANDE zijn als hier niet direct actie wordt ondernomen. We willen zeker niet nog een aantal jaren wachten tot alles is ingevoerd. De meesten hebben er dan niets meer aan. Doorzetten 50Plus, mijn stem hebben jullie!

  3. Albert schreef:

    Het is toch een gotspe dat uitgerekend de onderhandelaars van de vakbonden akkoord zijn met de verandering van het pensioenstelsel dat voor hun (vroegere) leden uiteindelijk negatief uitpakt. Als de vakbonden nog enige macht hebben (en over voldoende wijsheid beschikken) dan zouden ze alles in het werk moeten stellen om de eerdere “Lubber-diefstal” ongedaan te maken en ze zouden met alle kracht ervoor moeten zorgen dat de achterstallige 20 procent binnen de kortste keren aan de huidige gepensioneerden wordt gecompenseerd

    Moge zij de wijsheid hebben om lafheid en onderdanigheid om te zetten in moed!!!!

  4. Wim Donders schreef:

    Zou het niet zomaar kunnen zijn, dat dit nieuwe contract WEL gaat werken.
    De sterke fundamenten van ons pensioensysteem, verplichtstelling, collectief en solidair, blijven behouden. De rekenrente wordt vervangen door projectierendement, wat gebaseerd is op een voorzichtig toekomstig rendement. De gerealiseerde rendementen, positief maar ook negatief, worden uitgesmeerd over tien jaar, toegekend aan de deelnemers. Er komt een buffer om onverhoopt al te zware schokken op de vangen.
    Natuurlijk moeten wij nog eerst alle details horen, om een goed oordeel te kunnen vellen. Ik was fel tegen het pensioenakkoord, met behoud van de risicovrije rekenrente, maar ik denk dat wat er nu voorligt een stap in de goede richting is. Ik ben hier wel voorzichtig optimistisch over !!!

    • A. de Gruijter schreef:

      Misschien heb je gelijk, maar ik zie of hoor nergens iets over compensatie van de verliezen van reeds gepensioneerden, die met deze verliezen de pensioenpotten verder hebben gespekt. Het totaal bedrag aan compensatie beloopt ongeveer 6,5 Miljard, dat is op het totale vermogen 0,4% dus dat moet wel mogelijk zijn!!

    • Ton schreef:

      We weten het niet. ‘Er is een akkoord’, jubelen de onderhandelaars maar we weten niets van de invulling. De rekensommetjes laten straks zien wie wint en wie verliest. Dat iedereen erop vooruitgaat is te mooi om waar te zijn.

  5. Bernard Verheij schreef:

    Als ik het verhaal goed lees, is de fabel, dat de ouderen het pensioen opeten van de jongeren weerlegt. Als de rekenrente wordt aangepast aan de behaalde resultaten (dus volgens de EU-richtlijnen) kan er gepast worden geïmdexeerd. Who the hell van de jongeren en gepensioneerden heeft dan belang bij omvorming van het pensioenstelsel? Te meer daar er sprake is van uitgesteld loon. Daar wordt en is voor gewerkt. Geen geld van de overheid, maar van de deelnemers in de pensioenfondsen.
    Verder ben ik uitermate nieuwsgierig hoe het staat met de aangespannen pocedures. Dat dateert al weer van vorig jaar.

    • Harry Bollema schreef:

      Geachte heer Verheij,

      Namens de Stichting Pensioenbehoud kan ik u melden dat vanwege de coronacrisis de rechtbank tot op heden geen datum heeft kunnen noemen voor een eerste comparitie. Via onze advocaten hebben wij recent daarover een klacht ingediend bij de rechtbank. De reactie daarop wachten we af.

  6. Peter Rotgans schreef:

    Een pensioenfonds is een soort financieel scharrelvarken. Het haalt al sinds 1950 4% rendement boven de inflatie door dan weer huizen, dan weer aandelen en dan weer obligaties te kopen. En aangezien het geld er ongeveer 30 jaar inzit hoef je maar 1/3 in te leggen. Tijdens het uitkeren maken de fondsen ongeveer 1% winst op overlijden dus echt spectaculair beleggen hoeft niet. Na de overgang van verzekeringskamer naar DNB moest alles beter, de gemiddelde leeftijd van de deelnemers moest voorspeld gaan worden vlak na de dotcom bubble crash en de marktrente was toen hoger dan 4% dus de door DNB gepropageerde rente op basis van marktrente FTK vond niet veel tegenstand en was ook leuk voor de banken en verzekeraars, want zo rekenden zij het ook uit. DNB mocht inmiddels ook het beleggingsbeleid bepalen en zag daar wel heel grote bedragen langskomen. Als we een vast potje in het pensioenfonds creëren dan mag DNB daar meer over zeggen. Dus kwam het verhaal over oneerlijk voor de jongeren op gang met een vast potje als eeuwigdurende bron van staatsleningen. Na vele jaren overleggen met dalende marktrentes propaganda makende banken en verzekeraars zijn we hier aangeland. De regering en DNB houden halsstarrig aan het NFTK vast en onderdrukken ieder tegengeluid. Maar als je vanuit 2007 het rendement uitrekent blijkt dat we weer ruim 4% rendement hebben gehad boven de inflatie. En in plaats van te zeggen nu het stelsel veranderen heeft draconische gevolgen voor de gepensioneerden en werkenden dus we zien er van af doeken het nFTK op betalen iedereen het gemiste pensioen uit en indexeren vanaf 2007 en zeggen dat we er de komende 10 jaar niet meer over beginnen gaan ze gewoon door. En Nederland heeft in de opkrabbelfase na de coronacrisis 3 miljoen doodsbange consumenten.

  7. Hans Veldman schreef:

    Koolmees speelt een overduidelijk helder spel, want velen van de diverse aktiegroepen hebben hem perfect door. Met Trump-achtige leugens en verdraaïingen probeert hij een volstrekt fake-werkelijkheid op de mouw te spelden !

  8. Bert v Dorp schreef:

    Corrupte leugenaars 1e klas dus.
    En dat durft zich een geoliede democratie te noemen.
    Ik noem het een bananenrepubliek.
    Hopelijk herinneren de 11 miljoen belanghebbenden het zich nog bij de verkiezingen in 2021.

  9. A. de Gruijter schreef:

    Ik heb een reactie geplaatst maar deze is blijkbaar niet toegelaten. Mag ik weten waarom?

    • Ton schreef:

      Reacties worden door het systeem vertraagd geplaatst om eventuele spam te kunnen tegenhouden. Reacties worden nooit om inhoudelijke reden niet geplaatst tenzij ze beledigende of racistische taal bevatten.

  10. Arend schreef:

    We worden wederom bestolen, eerst door de z.g.n uitname wet waar de grootste politieke dief ”Lubbers“ achter zat en nu door het nieuwe pensioenstelsel en wat hout de toezegging voorlopig geen verlaging van het pensioen in dit is een boter zachte toezegging.

  11. Maria C. Van der Grient-de Wit schreef:

    Laten we dit dan gewoon gebeuren? Meer berichten zoals deze publiceren om de publieke opinie te beïnvloeden of beter gezegd, beter voor te lichten!

  12. Wilma Schrover schreef:

    Het klopt inderdaad dat de huidige werkenden onvoldoende pensioen opbouwen, maar dat komt niet alleen omdat ze te weinig premie betalen, ook hun opbouw wordt al jaren niet geïndexeerd.

    Verder kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat de Europese Pensioenunie aanstaande is. Of is het toeval dat de Nederlandse pensioenstelselherziening er (na tien jaar praten) nu plotseling onder stoom en kokend water moet komen?
    https://www.ipe.com/news/ec-presented-with-plan-for-capital-markets-union-game-changers/10046154.article

  13. Theo Spierings schreef:

    Het is niet te bevatten. Alles moet veranderd worden en gaat vervolgens naar de knoppen.Zie:ov,belastingstelsel,ziekenkostenverzekering,etc.Het beste pensioenfonds ter wereld Indiërs mis mee,maar er wordt net zo lang op ingebeukt dat mensen moe worden en zeggen: doe maar,het zal mijn tijd wel duren. Ten voordele van de overheid,grotere bedrijfsleven en Europa.De overheid heeft niets te beslissen over particuliere gelden.Bovendien kloppen de bangmakende cijfers en argumenten niet. De pensioenpotjes zijn meerden gevuld ook Voorde volgende generaties. Jaarlijks komt er meer binnen dan er uit gaat, dus het fonds groeit!!Ronduit schandalig! Dat ook vakbonden mager vertegenwoordigd zijn.Laat je niet pakken!!

  14. Arie de Gruijter schreef:

    Een heel duidelijk verhaal dat afrekent met alle rookgordijnen en verwarrende informatie die door de media kritiekloos werden doorgespeeld.
    Er is geen nieuw pensioenstelsel nodig, we hebben meer dan genoeg vermogen in de pensioenfondsen. Het heeft altijd goed gewerkt totdat de politieke rekenrente werd ingevoerd. Het beste pensioenstelsel ter wereld wordt naar de knoppen geholpen voor oneigenlijke redenen. Van de 12.000.000 werkenden en gepensioneerden mochten 450.000 vakbondsleden hun stem uitbrengen. Daarvan stemden 340.000 leden voor. Dat is 3% van de betrokkenen!! Dus democratisch is het ook al niet! Oplossing is simpel: Rekenrente naar 3 of 3,5% en indexeren, dan kan er een einde komen aan de diefstal van pensioenen die voor een gemiddeld pensioen van € 700 per maand al is opgelopen tot € 13.000 over de afgelopen 14 jaar!!

    • A. Dokter schreef:

      Het geld gaat met de meeste spoed, zonder dat we het te weten komen, richting Brussel voor de Zuidelijke landen.

    • JOHAN SCEPERS schreef:

      Als men het anders had willen hebben, had men ook mee moeten demonstreren, dan waren de leden van de vakbond die voor hebben gestemd ook wakker geworden. Maar zoals met alle onderhandelingen van de vakbond liften een hoop grstis mee. Ik heb wel gedemonstreerd en tegen gestemd. Ik heb mij wel ingezet.

      • A. de Gruijter schreef:

        Beste Johan, ik heb gedemonstreerd in den Bosch, Roosendaal, Middelburg, den Haag en Utrecht. Ik kan me niet herinneren dat ik jou daar gezien heb.

  15. K. de Beer schreef:

    Dit commentaar is mij uit het hart gegrepen. Helaas hebben degenen die het malafide spel rond het niet bestaande probleem doorhebben kennelijk geen merkbare invloed op de opinie-, laat staan de besluitvorming. Rechtsstaat en democratie zijn begrippen die rond de pensioenen zijn verworden tot lege hulzen.

  16. De Haan schreef:

    Het door Koolmees, DNB etc voorgestelde nieuwe stelsel is uiteindelijk slecht voor alle deelnemers. Een groot deel van je inkomen verdwijnt verplicht op een grote hoop. Het is bovendien een forse uitgave, waarvan je geen idee hebt wat het eindresultaat zal worden. Net als bij de andere grote uitgave in een mensenleven: een eigen huis.

  17. Harry Bollema schreef:

    Beste Ton,

    Met deze blog sla je alweer de spijker op zijn kop. Is het mogelijk om een publiciteitscampagne te beginnen, waarin we deze versie van de ‘Kleren van de keizer’ uitdragen??

  18. Martin schreef:

    Geldwolven zijn het. Andermans geld

Laat een reactie achter op De Haan Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*