Eyeworks, VU en RTL teruggefloten

Rtl4Zijn commerciele omroepen uitsluitend money making machines of zien ze zich als deel van een complexe samenleving en voelen ze ook maatschappelijke verantwoordelijkheid? RTL 4 voelt ook verantwoordelijkheid zei RTL 4 programmaleider Erwin Galjaard niet zolang geleden in een interview. Niet zo moeilijk te begrijpen: hij is de zoon van professor Hans Galjaard, die zich op medisch-ethisch gebied de afgelopen jaren een uitstekende reputatie verwierf. Dan moet je welhaast maatschappelijke betrokkenheid veronderstellen en een goed gevoel voor grenzen.

Contra-productief

In de rel rond het Eyeworks-programma “24 Uur tussen leven en dood”, gemaakt in samenwerking met het medisch centrum van de Vrije Universiteit was Erwin Galjaard de opvallende afwezige. Het was een onbekende woordvoerster van de omroep die in de journaals toelichtte waarom RTL heeft besloten om het omstreden programma van de zender te halen. Niet omdat het niet integer gemaakt zou zijn,aldus de woordvoerster, maar omdat de VU afziet van uitzending nu de commotie rond het programma een contra-productief effect heeft. Het bestuur van het medisch centrum had er een hele dag voor nodig om tot die conclusie te komen.

Paniek

Het programma van de VU was bedoeld als “voorlichting”. Ik zie niet goed in wat het voorlichtend karakter is van “24 Uur tussen leven en dood”, tenzij het Medisch Centrum VU me wil laten zien hoe knap ze zijn in het aannaaien van afgerukte vingers. Ik raak het beeld niet kwijt van de bebloede man, die bij een aanrijding was betrokken en met een gefixeerd hoofd de eerste hulp werd binnengedragen. De paniek zichtbaar op zijn gezicht, de ogen wanhopig op zoek naar houvast. Waarom moet ik dit zien? Welk belang is ermee gediend om zover in de privacy te penetreren van mensen op de rand van de dood.

Invloed van tv

Wat is de invloed op artsen als ze door tv-camera’s op hun vingers worden gekeken? Gaan ze hun werk beter doen of slechter? Vaak heeft televisie een karakterbedervend effect. Patienten in nood zouden zich al die vragen niet moeten hoeven stellen. Het doet er niet toe of achteraf wel of geen toestemming wordt gegeven voor uitzending. Het zijn mensen in een kwetsbare positie, gewikkeld in een existentieel gevecht. Ze hebben andere dingen aan het hoofd dan een tv-uitzending en misschien voelen ze zich aan hun hulpverleners verplicht om mee te werken, want na een existentiele situatie ontstaat er altijd een gevoel van afhankelijkheid.

Plank mis

Ik ben benieuwd naar de echte motivatie van de bestuurders van het VU Medisch Centrum om hieraan mee te werken. De behoefte aan het geven van voorlichting kan het niet geweest zijn. Dan zijn er andere, meer relevante terreinen te benoemen. Maar die zullen niet bijdragen aan een substantieel marktaandeel, noch voor het ziekenhuis of de zender. Dat vergroot je alleen met spektakel. Was het Ijdelheid? Domheid? Het uitoefenen van politieke druk? Imagebuilding? Een voorsprong nemen op de concurrentie? Ik heb er de afgelopen dagen geen helder verhaal over gehoord. De beslissing om dit programma te maken was een stap te ver op de afglijdende schaal naar een totale aantasting van de privacy van mensen in kwetsbare posities. Het had RTL en Oerlemans gesierd om gewoon toe te geven dat ze de plank behoorlijk hebben misgeslagen. Dat zou een sympathiek teken van medeleven zijn geweest.

Ook schadelijk voor de media

Behalve het aanzien van de medische stand is ook dat van televisie en programmamakers geschaad. Sommigen zijn kennelijk niet meer in staat om zichzelf beperkingen op te leggen. De witgejaste cowboys van Eyeworks maken het serieuze programmamakers steeds moeilijker om HUN werk te doen. Ze voeden het wantrouwen jegens de media en maken het burgers moeilijk een onderscheid te maken tussen goede en slechte bedoelingen. Het belemmert het ontstaan van goede programma’s en het raakt aan de geloofwaardigheid van de media. Ook die media zou ik graag het vermogen toewensen om iets meer aan introspectie te doen. De roep om een andere opstelling van radio, tv en kranten ten aanzien van formats en de behandeling van het nieuws (denk aan de berichtgeving rond prins Friso) is tamelijk algemeen aan het worden, maar tot een echte discussie over de manier waarop media op dit moment functioneren leidt dat in die kring niet. Laten we zeggen dat de kritische reflectie van de media ten opzichte van andere organisaties op dit moment groter is dan ten aanzien van het eigen handelen.

 

Ton Verlind

Geef een reactie