Rechtsstaat moet worden opgefrist

Nooit gedacht, dat ik door de minister van justitie nog eens persoonlijk gebeld zou worden met de vraag of ik als mediadirecteur van een omroep zitting zou willen nemen in een commissie die zoekt naar mogelijkheden om de regeldruk in Nederland te verminderen en duidelijk te maken waar het in een rechtsstaat nou echt om gaat. Ik heb er wel even over moeten nadenken. Want wat zou ik kunnen bijdragen aan dit eerbiedwaardige gezelschap met topnamen uit het maatschappelijke en bedrijfsleven? TÛch besloten om het te doen, omdat ik de oplossing voor het probleem van de toenemende regels nou juist zie in het stimuleren van eigen verantwoordelijkheid. En dan kun je dus niet aan de kant blijven staan.

Regelfobie

Ik ben een fervent tegenstander van gedetailleerde regelgeving. Ik voel me niet zo thuis in een samenleving waarvan de ene helft een dagtaak heeft aan het controleren van de andere helft. Regels geven schijnveiligheid en maken mensen lui. Als iemand anders de verantwoordelijkheid overneemt, kun jij je ogen sluiten. Regels creÎren de behoefte aan almaar meer regels. Ik zou veel liever het ìheldendomî nieuwe status te geven. Ik bedoel dan niet de grote Michiel de Ruyter-daden, maar de kleine dapperheid in de eigen omgeving, de mensen die zÈlf verantwoordelijkheid durven nemen en daardoor een wezenlijke bijdrage leveren. We doen nu het omgekeerde. Helden krijgen in Nederland nimmer de eer die ze verdienen, maar altijd een lesje bescheidenheid.

Sociale controle sust teveel

heldDe typische Nederlandse ìdoe maar gewoon, dan doe je al gek genoegî-houding zet een premie op een laisser faire mentaliteit. Zoiets stimuleert niet om je inventief van de groep (welke groep dan ook) te onderscheiden. Nederlanders gaan gebukt onder een beklemmende sociale controle, want opvallende actie wordt gezien als afwijkend van de norm en meestal leidt dat niet tot gejuich maar kritsiche beschouwing. Dat geldt ook voor de professionele omgeving. Te vaak zie je daar niet de gewenste vernieuwing, terwijl individuele professionals de redelijkheid van de vooruitgang ieder voor zich wel zien. De verklaring zit in de dynamiek van het groepsproces. De groep houdt het individu bij de les, omdat de gemeenschappelijke visie op de norm heilig is, ook al is dat een verkokerde visie.

Ruim baan voor lef

Daarom mijn pleidooi: zet individuele prestaties vaker op een voetstuk. Koester de mensen die initiatief durven te nemen, zie ze als de Èchte ondernemers van Nederland en reken af met onze collectieve bangigheid.

Boos om dommigheid

busTerwijl ik dit schrijf ligt op mijn bureau De Telegraaf, waarin verslag wordt gedaan van een ongeluk, waarbij een puber om het leven is gekomen. Tijdens een plezierreis heeft hij zijn hoofd door het noodluik van een bus gestoken toen die onder een viaduct doorreed. De gevolgen laten zich raden. De chauffeur had niets in de gaten, schrijft de krant. Want het was een dubbeldekker en dan kun je niet zien dat er aan het dak gerommeld wordt. Er zaten wel begeleiders op de bovenste etage, maar de gebeurtenis is aan hun aandacht ontsnapt. Zijn er geen medeleerlingen getuige geweest van het naderende onheil? Waren ze verlamd door angst, konden ze de mogelijke gevolgen niet inschatten en hoe komt dat dan of zagen ze ingrijpen niet als hún verantwoordelijkheid? En zullen ze na de welbekende stille tocht- ooit nog op dit voorval worden aangesproken?

Ik geef het maar met moeite toe, want zo’n gedachte is niet erg politiek correkt als er doden in het spel zijn, maar naast mededogen met het slachtoffer voelde ik bij het lezen van dat bericht ook kwaadheid. Naar goed Nederlands gebruik komt een deskundige op het idee om de noodkluiken van bussen van een alarm te voorzien, door een ander weer van tafel geveegd: hoe veiliger onze omgeving, hoe achtelozer we worden en des te groter de kans op ongelukken.

Opruiming

Ook de minister van justitie constateert een innerlijke tegenstrijdigheid: “We klagen over het teveel aan regels, maar vragen tegelijk om meer”. In de kamerstukken over dit onderwerp lees ik, dat vertrouwen uitdrukkelijk het uitgangspunt moet zijn in de relatie tussen overheid en samenleving. “De piramide van het gestapeld wantrouwen moet doorbroken worden”.

De commissie waarvan ik tijdelijk deel ga uitmaken heet “Commissie Uitdragen kernwaarden van de rechtsstaat”. Het gaat om de vraag: hoe kunnen we het respect voor de fundamentele rechtswaarden van onze samenleving in ere houden. Ik zou zeggen: door het dorre hout te kappen, waardoor weer beter zichtbaar wordt waar het wèrkelijk om gaat.

 

CNN komt met de

‘Hero Awards’

08/05/2007

De internationale nieuwszender CNN heeft dinsdag een nieuw mondiaal initiatief gepresenteerd: CNN Heroes. In dat project vraagt de tv-zender aan bezoekers van zijn website om ‘gewone’ mensen te nomineren die buitengewone heldendaden hebben verricht.

Aan het eind van het jaar huldigt CNN de winnaars tijdens een rechtstreeks uitgezonden gala met de naam CNN Hero Awards. Dat meldde een woordvoerder van het televisiebedrijf dinsdag. CNN-presentator Anderson Cooper gaat het CNN Hero Awards Gala op donderdag 6 december presenteren.

Tijdens dat evenement zijn onder meer korte documentaires te zien over diegenen die worden gehuldigd. ìOnze journalisten komen tijdens hun werk dit soort mensen dagelijks tegen, maar ze krijgen niet altijd de gelegenheid om deze inspirerende verhalen voor het voetlicht te brengen”, aldus Jim Walton, directeur van CNN World Wide, dinsdag.

Vanaf 19 juni tot eind september tonen de verschillende CNN-zenders voorbeelden van alledaagse helden en sporen ze hun publiek aan om mensen te nomineren. Via www.cnn.com/heroes kunnen mensen nomineren, waarna een jury bepaalt wie de winnaars worden.

Dat gebeurt in de volgende categorieÎn: Defending the Planet (milieubehoud), Fighting for justice (mensenrechten), Community Crusader (oplossen lokale problemen), Medical Marvel (bevorderen menselijke gezondheid), Championing Children (bevorderen welzijn van jonge kinderen) en Young Wonder (buitengewone prestaties van een persoon van onder de 18 jaar).

 

Ton Verlind

Geef een reactie