Pensioenen: fooi nu, klappen straks

In de  Volkskrant van 5 juli 2022  hekelt MAX-programmamaker Cees Grimbergen (Zwarte Zwanen) de rol die De Nederlandsche Bank speelt in de pensioendiscussie. De bank stelt zich arrogant op, wenst geen uitleg te geven over de keuzes die men maakt ten aanzien van het toezicht op de aanvullende pensioenen en voor zover autoriteiten van de bank zich verwaardigen om in televisieprogramma’s op te treden is het moeilijk voor gewone stervelingen (en trouwens ook deskundigen) de logica te ontdekken.

De afgelopen jaren stonden de redeneringen van DNB -ons pensioenstelsel is niet houdbaar- nauwelijks ter discussie. Ze werden gesteund door een grote schare van deskundigen waarvan de meesten bij nader inzien de een of andere connectie met DNB blijken te hebben. De DNB-bestuurders werden niet tegengesproken door pensioenbestuurders omdat de carrière van deze laatste groep in de financiële wereld afhankelijk is van een bewijs van goed gedrag en bekwaamheid dat wordt afgegeven door….inderdaad De Nederlandsche Bank. Door dit zorgvuldige frame-management was in de media de visie van DNB-president Klaas Knot (geen geld voor indexeren ondanks het feit dat de pensioenpot van 600 miljard groeide naar bijna 1900 miljard) lange tijd dominant en onweersproken. Maar intussen zijn we zover dat er ruimte is voor déze conclusie: als de logica ontbreekt in de redenering van met de overheid verbonden instituten dan bestaat die logica waarschijnlijk ook niet.

Salamitactiek

Al lange tijd vraag ik me af waarom DNB volhardt in een standpunt rond het pensioenstelsel waarvan een groeiend aantal deskundigen zegt dat het kant noch wal raakt, althans gebaseerd is op een visie die niet klopt. Angst voor verlies van prestige wordt genoemd als één oorzaak. Diefstal van pensioengeld wordt door anderen genoemd als motief. Die laatste redenering gaat wat ver, hoewel beelden opkomen van het jongetje dat een speeltje jat uit de tuin van de buurkinderen, waarna hij het verbergt tot ze het speeltje vergeten zijn, waarna de definitieve toeëigening plaatsvindt. Het speeltje is dan niet verkregen door diefstal, maar heeft inmiddels de status van gevonden voorwerp met onbekende eigenaar. Dat zou je dan kunnen zien als salamitactiek (schijfje voor schijfje) of een vorm van seriële diefstal. Misschien wat overdreven, maar een goed inzicht in de manier van redeneren van DNB ontbreekt en Klaas Knot voelt zich niet geroepen om van zijn troon af te dalen en het gewone volk mee te nemen in zijn gedachten. Ik vroeg het eens aan een topbestuurder uit de pensioenwereld; ‘waarom gaan deze dingen zoals ze gaan? Wat zijn de achterliggende motieven?’. Hij kon me geen antwoord geven.

Media gaan niet vrijuit

Ook de media gaan niet vrijuit. Ze geven nu wat meer ruimte aan twijfel over dit beleid, maar de afgelopen jaren volgden ze kritiekloos de DNB. Zo zijn voor het NPO-actualiteitenprogramma Nieuwsuur de pensioenen al jarenlang een non-issue. De financieel-economisch commentator van het programma Mathijs Bouman is ronduit fan van de visie van DNB, waarvoor hij werkte en die tot de opdrachtgevers van zijn eenmansonderneming hoort(de). Toen ik er de hoofdredacteur van Nieuwsuur, Joost Oranje, ooit op aan sprak beloofde hij mijn opmerkingen door te sluizen maar tegelijk kreeg ik een minicollege waaruit trouw bleek aan de pensioenvisie van DNB. Mathijs Bouwman maakte er zich met een Jantje van Leiden van af, boos omdat ik twijfelde aan zijn onafhankelijkheid.  De Volkskrant onderscheidde zich lange tijd met ouderen-onvriendelijke standpunten, waarin gepensioneerden werden afgeschilderd als rijkelui die niet moeten zeuren. Dat het pensioenbeleid van DNB (niet indexeren) ook het toekomstige pensioen van de huidige generatie werkenden laat verwateren, hadden sommige columnisten helaas niet helder voor ogen.

Ook sommige politieke partijen kunnen er wat van. D66 stond ooit toe dat in de verkiezingstijd de jongerenafdeling spotjes uitzond waarin de jongelui de ouderen verweten hún pensioen op te eten. Het was eerder omgekeerd. Zelf hadden de jonge democraten nog nooit een cent pensioenpremie betaald. D66 schakelde op de achtergrond ‘pensioenexperts’ in die als influencer de discussie vervuilden met onware aannames. Fakenieuws zou je dat tegenwoordig noemen.

Tij is gekeerd

Het tij lijkt gekeerd. Verbazing over de groeiende pensioenreserve en het onbegrijpelijk zuinige beleid van DNB staat nu ook in de media meer-en-meer onder kritiek. Intussen dendert de trein naar een nieuw pensioenstelsel op volle snelheid door. Het wordt zo mogelijk nog ingewikkelder en onzekerder dan het huidige stelsel. Opnieuw wordt de gepensioneerden (en werkenden) zand in de ogen gestrooid. Pensioenfondsen die bereid zijn mee te werken aan de uitvoering van het nieuwe pensioenstelsel mogen als beloning voor het eerst sinds veertien jaar de pensioenen indexeren, dus aanpassen aan de prijsstijging. Het is een sigaar uit eigen doos, een klein bedrag in ruil voor een meegaande houding, waarvan de prijs in de toekomst vele malen hoger zal blijken te zijn dan het tijdelijke genot van een kleine verhoging nu. Ik wil het geen complot noemen, maar een manipulatieve strategie, gebaseerd op twijfelachtige uitgangspunten is het zeker. Het leidt tot de conclusie dat het toezicht op de Nederlandse pensioenen bij DNB niet langer in goede handen is.

Lees ook de opinie van Cees Grimbergen in de Volkskrant

TON VERLIND

9 reacties op “Pensioenen: fooi nu, klappen straks
  1. Arnoud Bosch schreef:

    Neem eerst het wantrouwen weg in het pensioenstelsel maar let op uw rechten.

    Hoewel het RECHT van bezwaar beperkt is in het beoogde Pensioenakkoord
    Zijn de pensioenfondsen al vooruit gelopen op de nog niet aangenomen Wet Toekomstig Pensioen (WTP). Door nu al de indexatie in te voeren op grond van de (WTP)
    Ga naar http://www.A2MaakBezwaar.nl en voorkom dat de HR uitspraak van geen bezwaar tegen u gaat werken omdat u geen bezwaar hebt gemaakt.

    Nog beter is het wantrouwen weg te nemen in het Pensioenstelsel.

    In het (nieuw) beoogd pensioenstelsel zal het wantrouwen niet afnemen maar juist toenemen.
    Veroorzaakt door de onzekerheid over de toekomstige pensioenvooruitzicht tussen betaalde pensioenpremie en jaarlijks wisselende pensioenuitkering.

    Ook staat nergens in het nieuwe pensioensysteem vermeld hoe je van het eigen pensioenvermogen aan pensioen eruit kan of mag worden gehaald?
    Deze belangrijke vraag hierbij zal zijn.
    Gaat de pensioenuitkering gepaard door middel van leeftijdscohorten van 1, 5 of 10 jaar bij aanvang van de pensioenleeftijd?

    In onderstaande stuk staat hoe je wel een koppeling kan maken naar een pensioen perspectief. Ondanks dat er geen garanties worden afgegeven.

    In het beoogde pensioenakkoord wordt uitgegaan van een beschikbare premieregeling.

    Indien de beschikbare pensioenpremie lager wordt dan € 14 voor €1 pensioentoezegging over de Pensioengrondslag (PG) dan zal dat betekenen dat er minder pensioenpremie (Lees kapitaal storting) in het pensioenfonds wordt gestort dan in het huidige pensioensysteem.

    Concreet:
    Er moet dus bij een fictieve pensioentoezegging van € 1,875 een kapitaal gestort worden in de opbouwfase van €14*1,875 kapitaal. Wat resulteert in een premie van 26,25% over de PG

    Indien er geen vaste koppeling wordt gemaakt tussen een vaste kapitaalstorting en de fictieve pensioentoezegging zal het gevolg hiervan zijn voor het beoogde pensioenakkoord dat er op termijn uiteindelijk gaat resulteren in het (steeds) verlagen van de pensioenpremie over de (PG) door het loslaten van pensioenpremie gekoppeld aan de (geindexeerde) pensioenkapitaal.

    Daarom lijkt het verstandiger een ingeslopen fout te herstellen van het bestaande systeem waarmee transitie kosten en (toekomstige) wantrouwen bespaart kan worden.

    Door een fout in huidige pensioensysteem is het wantrouwen ontstaan in de pensioenfondsen.
    De fout is ontstaan door geen vaste koppeling tussen pensioenpremie percentage over de PG (Pensioengrondslag) en de pensioentoezegging.

    In mijn visie moet er een vaste koppeling zijn van een vaste pensioenpremie van € 14,00 voor €1,00 pensioen toezegging, die gekoppeld is aan toezegging voor een geïndexeerd pensioen.

    Maw voor een eerlijk geïndexeerd pensioen moet het opbouwpercentage vermenigvuldigd worden met een vaste factor 14,00 *)

    Concreet wordt dan de pensioenpremie over PG
    Bij 1,50 *14 = 21,00% over PG
    Bij 1,75. *14 = 24,50% over PG
    Bij 1,875*14 = 26,25% over PG **)
    Bij 2,05 *14 = 28,70% over PG

    *) Door vooroverlijden voor pensioendatum is de storting van € 14 in werkelijkheid €15,50 voor een pensioentoezegging van € 1,00

    Dan zie je ook gelijk dat 17.4% **) pensioenpremie over de PG met 1,875% opbouw in 2016 voor het ABP nooit door DNB had mogen worden toegestaan. Omdat het ongehoord is tov andere deelnemersjaren van pensioenopbouwers.

    Door een vaste koppeling te maken tussen pensioenpremie over pensioentoezegging kan het huidige systeem zonder problemen blijvend bestaan.

    Arnoud Bosch
    Pensioenanalist van de
    Vereniging Docenten Assurantie- en Bankleer (VDAB)

    PS
    De bovengenoemde berekeningen zijn controleerbaar met de spreadsheet vindbaar op:
    http://www.Pensioen-Software.nl

    **)
    Bij het ABP werd over een PG van € 10.000 in 2016 aan pensioenpremie € 1.740 voldaan.
    En in 2021 was deze premie € 2.590 voor precies dezelfde pensioentoezegging.

    Bronnen:
    http://www.A2Pensioen.nl
    http://www.UwToekomstigPensioenStelsel.nl
    http://www.AlsDeLeugenRegeert.nl
    http://www.Pensioenvisie-Arnoud.nl

  2. Willem van Houten schreef:

    Helaas is de macht van de politiek en de lobby van DNB groter en sterker als de rug van de bestuurders van de pensioenfondsen.
    Voor zover deze bestuurders nog geen directe handlangers zijn van de politiek of DNB in plaats van vertegenwoordigers van de leden of ex leden (gepensioneerden).

  3. Aris Zwart schreef:

    Ik heb hartgrondig gevloekt.
    en kook van binnen.

  4. Piet Meijer schreef:

    Trek samen op met Cees Grimbergen en verenig je bij MAX omroep opdat de NPO eindelijk eens échte journalistiek gaat bedrijven i.p.v. wiens brood men eet, diens woord men spreekt!

  5. Jack Vink schreef:

    Applaus voor dit heldere verhaal, dankjewel.

  6. Henk ten Oever schreef:

    Mooi, helder en duidelijk verhaal Ton. Ik kan je redenering helemaal volgen en begrijp die volgzame journalistieke houding van de publieke omroep en media in dit pensioendebat ook niet goed. Is het zo moeilijk dan? Lijkt me niet, als ik jouw column lees en als er eindelijk eens onafhankelijk van DNB geopereerd kon worden.

    • M. Tibboel schreef:

      De reacties van onze parlementariërs op de rol van pensioenen bij verzekeraars, de beleggingspensioenen zonder enige vorm van garantie of collectiviteit, was bedroevend. Ze leken het niet te begrijpen. Ik kreeg zelfs boze reacties, alsof ik het niet beter zou kunnen begrijpen.
      De grote groep MKB werknemers waarvoor vaak maar 7-10% pensioenpremie (ABP = 24-25%) wordt ingelegd, krijg een nog veel groter pensioengat dan werknemers bij een pensioenfonds. Het verschil aan inleg is niet te compenseren met beleggen en je hebt geen enkele garantie op positieve beleggingsresultaten, in deze niet veel beter dan zelf beleggen.
      Daar bovenop komt nog de fiscale beperking van 13,7% waardoor je als je je pensioen wilt aanvullen tot ABP niveau, voor ruim 10% van de premie geen belastingaftrek kan krijgen. Zo stimuleer je dus ook geen aanvullend pensioen.
      Helaas begrijpen de meeste werknemers hier ook niks van, dus die komen er pas achter op hun pensioendatum.

  7. A. de Gruijter schreef:

    Helder Ton, ik verzet me al jaren tegen de blijkbaar “ingelijfde” journalistiek.

  8. Ferd Claassen schreef:

    Volledig mee eens, maar dat zal je niet verbazen. Bij de parlementaire enquête in 2046 zullen de feiten pas echt boven komen drijven, maar ja, dan zijn verreweg de meeste gepensioneerden van nu er niet meer en de de gepensioneerden hebben dan te weinig in hun persoonlijke pot zitten om nog van rond te komen. Over het vrijgekomen overig kapitaal zal iemand zich dan wel ontfermen. Wellicht iets voor een fonds om armoede te bestrijden? (Dat is toch hetzelfde ministerie) Of toch maar stikstof of defensie. Wordt nog vast een heel probleem.

Laat een reactie achter bij Ferd Claassen Reactie annuleren