Omroep van de toekomst

Op de radio en in de krant woedt (eindelijk) een inhoudelijke discussie over de toekomst van de publieke omroep. Het zijn helaas wel achterhoedediscussies, want ze gaan vooral over de machtsvraag. Wie heeft het bij de publieke omroep van de toekomst voor het zeggen? Wie bepaalt wat er wordt geproduceerd en waar die programmaís worden uitgezonden? De roep om centrale aansturing is alom. De problemen zullen met het instellen van een sterk centraal gezag verdwijnen als sneeuw voor de zon, zo wordt verondersteld.

Publieke omroep langzaam?

In een discussie op Radio 1 noemde mediaprofessor Jo Bardoel vanmorgen als voorbeeld van bestuurlijke impotentie het feit dat de nieuwsvoorziening bij de publieke omroep veelal zo langzaam op gang komt. Dat komt door al die deelbelangen, die eindeloos overleg noodzakelijk maken, zo wist de professor. Hij slaat met die opmerking de plank behoorlijk mis, want weet kennelijk niet dat juist op dit punt de omroepen een behoorlijk deel van hun autonomie hebben afgestaan en ook hebben ingestemd met een miljoeneninvestering om een 24-uurs nieuwsvoorziening bij de publieke omroep mogelijk te maken, gedelegeerd aan de NOS.

Centrale macht

Goed of slecht presteren heeft dus niets met centrale aansturing te maken. De bevoegdheden zijn er nu al en toch blijft Jo Bardoel ontevreden. Met meer macht maak je de publieke omroep kennelijk niet beter, zo is de conclusie. De discussianten in de studio noemden de berichtgeving over het overlijden van de paus als voorbeeld van falen. Zoals altijd was de publieke omroep vergeleken met het buitenland te laat, zo werd in het gesprek vastgesteld.

Paus en de computer

pausIn het algemeen heeft de publieke omroep rond dit onderwerp goed gefunctioneerd, naar mijn mening. Dus ik deel die kritiek niet. Soms hadden we inderdaad sneller kunnen zijn, zoals op de avond dat de benoeming van een nieuwe paus bekend werd.

De pausberichtgeving op Nederland 1 kwam niet zozeer (te) langzaam op gang, omdat er onenigheid was tussen bespelers van het net, maar veeleer omdat er sterk bezuinigd is en de eindregie van Nederland 1 (het zenuwcentrum) niet meer wordt bemand door sterke, inhoudelijk betrokken, creatieve mensen, die zelfstandige beslissingen kunnen nemen maar door computers. En die kunnen niet autonoom schakelen. Daarnaast is er ook een (iets) te dominant streven om marktaandelen op peil te houden. Ik weet wel: het zijn onderlinge afspraken en we doen het onszelf dus aan. Maar deels uit nood geboren. Anders komt de publieke omroep onder vuur omdat we te weinig bevolking bedienen en daardoor kan het gebeuren dat het spelletje waar een miljoen ouderen naar kijken net de voorrang heeft boven onzekere berichtgeving uit Rome. Het heeft dus allemaal niets met macht te maken.

Flauw

Het is wat flauw van de mediaprofessor om de omroepen nog steeds aansprakelijk te stellen voor alles wat er zoal niet goed gaat en die opmerking te koppelen aan de machtsvraag.

De discussie over macht binnen de Publieke Omroep is een volstrekt achterhaalde.

Technische ontwikkelingen maken het straks mogelijk een onbeperkt aantal thema-kanalen neer te zetten, waarin elke doelgroep van enige omvang goed bediend kan worden.
Het wordt voor omroepen met ambitie dus minder dringen op de general interest-zenders.
Ze blijven wel van belang: als etalage, om de weg te wijzen naar belangrijke inhoud die elders (op internet) te vinden is, voor evenementen en andere samenbindende activiteiten en om omroepen op aantrekkelijke tijdstippen zichtbaar te houden.

Maar meer dan nu zullen kijkers- en luisteraars straks hun eigen programmeur zijn.

Internet wordt televisie

Televisie en internet zullen convergeren, naar elkaar toegroeien. We kijken naar internet alsof het televisie is, maar met de toegevoegde waarde van internet.

Weldra zullen de producenten van televisie- of bioscoopfilms hun producten rechtstreeks via breedband aan de consument aanbieden en hebben ze tv-zenders niet meer nodig. Er is dus straks geen gebouw vol medewerkers meer nodig om de schaarste te verdelen, want er zal geen schaarste meer zijn. En de vraag in welke volgorde programmaís uitgezonden moeten worden verliest eveneens aan belang. Kijkers kunnen straks elk willekeurig programma op het door hen gewenste tijdstip opvragen.

Wie op welk tijdstip?

Wie op welk tijdstip wel of niet mag uitzenden, en in welke volgorde en wie onder bijzondere omstandigheden moet wijken is spoedig een achterhaalde discussie.

Voetbal zien we op het voetbalkanaal, evenementen op het evenementenkanaal, kerkdiensten op een religieus kanaal. Uit die veelheid aan continu aanbod wordt het beste geselecteerd voor de general interest zenders Nederland 1, 2 en 3. Dat kan gebeuren door een kleine, gekwalificeerde redactie, die er voor zorgt dat voor prioriteiten als opinievorming, maatschappelijk debat, educatie op die zenders aantrekkelijke tijdstippen beschikbaar blijven, gevuld door omroeporganisaties die in nauwe verbinding staan met de samenleving en van de overheid een licentie hebben gekregen om hun nader gedefinieerde doelstelling te realiseren.

Klein maar fijn

Er is dan nog maar een klein bestuurlijk apparaat nodig om een aantal gezamenlijke taken te vervullen.

Wie over de toekomst van de publieke omroep discussieert met het beeld van Hilversum van nu voor ogen, leeft in de middeleeuwen. Knutselen aan het huidige systeem is daarom ook verloren energie. Zoiets als het vervangen van de radiolampen in het oude Philips-apparaat terwijl de bits en de bytes je al om de oren vliegen. Het is beter om even wat tijd te nemen voor een fundamenteel andere inrichting en de boel nu even de boel te laten. De discussie die ik op radio hoorde deed me denken aan die in Groot-Brittannie aan het begin van de vorige eeuw. De treinen werden electrisch, maar de vakbonden kregen voor elkaar dat de functie van stoker bleef bestaan. Om in dezelfde metafoor te blijven: de discussie over de nieuwe publieke omroep vertoont nog weinig originele creativiteit. Het is als rondjes rijden om de kerk. Je beweegt wel, maar je komt nergens.

Ton Verlind

Getagd met ,

Geef een reactie