Ik wil het ZIEN, niet horen!

Oud-Brandpunt coryfee Aad van den Heuvel valt het op, dat er aan de televisiebeelden uit Haiti in journalistiek opzicht iets opmerkelijks ontbreekt. “Als ik kijk naar de beelden van Haiti vind ik er weinig sfeer in zitten. In onze tijd gebeurde dat beter”, zegt de eminence grise van de Nederlandse actualiteiten in de Gooi- en Eemlander van vrijdag. Hij heeft onmiskenbaar gelijk. Het is interessant te kijken naar de mechanismen die tot deze beeldvervlakking hebben geleid. De oorzaak ervan ligt naar mijn stellige overtuiging in de stormachtige technische ontwikkelingen, waardoor televisieverslaggevers altijd, onmiddellijk, ter plekke aanwezig kunnen zijn. Maar dat heeft ook geleid tot journalistieke gemakzucht. Verslaggevers VERTELLEN tegenwoordig via hun satellietuplink in de camera, wat ik als televisiekijker graag zélf had willen beleven.

Verslaggevers staan er wel, maar ze weten niets

Twee absurde voorbeelden staan me nog helder voor de geest. Tijdens de rampspoed rond Katrina zag ik bij CNN een verslaggever, die tijdens zijn gesprek met de studio nauwelijks op de been kon blijven. Hij VERTELDE welke verschrikkingen hij had gezien tijdens zijn tocht van huis naar de plek des onheils en toen al vroeg ik me af, waarom ik daarvan geen deelgenoot mocht zijn. Ik ben niet in de eerste plaats geinteresseerd in zijn gesoigneerde gezicht: ik ben vooral geinteresseerd in de gebeurtenis. Het is mogelijk om steeds sneller op de plaats van de ramp te zijn, maar het heeft er de televisie-journalistiek niet beter op gemaakt. Ook toen het Turkse toestel bij Schiphol in een omgeploegde akker landde waren er in no time live beelden. Het ontbrak alleen aan tijd om aan journalistieke research te doen. De verslaggevers stonden er dus wèl in een spectaculair décor, maar ze hadden niets te vertellen. De vorm is op dat moment kennelijk belangrijker dan de inhoud. Zo worden tv-journaals steeds meer een optelsom van statements, in plaats van aansprekende beeldreportages. De verbeelding moet weer terug.

Als je vecht voor je leven…

In Haiti vertelt verslaggever Willem Lust dezer dagen tegen de achtergrond van een tentenkamp, dat het de Haitianen aan solidariteit en burgerschapszin ontbreekt. Het is er volgens de verslaggever ieder voor zich en God voor ons allen. Ik begrijp dat wel. Als je vecht voor de overleving van je kinderen, laat dat weinig ruimte voor zorg voor je buren. In een existentieel gevecht raakt de logica van onze welvaartsstaat snel op de achtergrond. Maar als het al zo is, dan wil ik het zien en beleven (want daarvoor is televisie toch uitgevonden) en niet uit de mond van een verslaggever horen.

Ik wil het nieuws meebeleven

Een van de meest indrukwekkende televisie-verslagen , die ik ooit heb gezien, staat op naam van ex-Brandpunt-verslaggever André Nelis. Het was in de tijd dat de Zuid-Italiaanse havenplaats Bari werd overstroomd met Albanese bootvluchtelingen. Avond-aan-avond hadden we die beelden op de Nederlandse televisie gezien. Allemaal gedraaid vanuit het perspectief van internationale persbureaus, die in nieuws vooral handel zien. Hoewel we dachten dat we alles al wisten, reisde de Brandpunt-verslaggever toch af. Hij begaf zich met de camera tussen de slachtoffers. Nauwelijks interviews, alleen die lens die speurde naar ogen, gezichten, blote voeten, de agressie van de politie jegens de vluchtelingen. De ellende werd daardoor voelbaar en aanraakbaar, de stank van de angst was in de huiskamer te ruiken. André kreeg er in Monte Carlo een internationale prijs voor (de Zilveren Nymph): met bescheiden journalistieke middelen dus gewonnen van de grote internationale persbureaus. Ik denk, dat Aad deze vorm van televisiejournalistiek bedoelt. Ook wat mij betreft mogen de verslaggevers meer dienstbaar worden aan het nieuws (en dus wat vaker weer uit beeld) en moet het met inlevingsvermogen gemaakte, aanraakbare, filmverslag weer terug. Ook dat zou een goede bijdrage zijn aan de door de publieke omroep nagestreefde vernieuwing van de televisie-journalistiek.

 

Ton Verlind

1 Reactie op “Ik wil het ZIEN, niet horen!
  1. Chris Ploeger schreef:

    Ik wil het zien !

    Beste Ton Verlind, Deze opmerking is me uit het hart gegrepen, vandaar dat ik reageer. Iets wat ik bijna nooit doe. Ik ben al 25 jaar cameraman en heb heel lange tijd gewerkt voor het NOS Journaal en actualiteiten rubrieken. Het feit dat het ‘poppetje’ voor de camera tegenwoordig veel belangrijker lijkt te zijn dan het onderwerp is zo heel erg de waarheid! Het is wel erg makkelijk: wissel het poppetje, de verslaggever, af met een paar ‘pratende hoofden’, monteer er een paar archiefbeelden in en het onderwerp is weer af….. helaas. Vroeger, ja ….. toen deden we het anders! We gingen als cameraploeg met verslaggever op pad met de informatie voor een onderwerp onder de arm. Dat onderwerp werd op locatie gemaakt onder regie en verantwoording van die verslaggever in overleg met de cameraploeg en vervolgens ging je terug naar Hilversum. Vandaag de dag zie ik alleen maar telefonerende verslaggevers die constant in overleg zijn met hun redactie; (is dit onzekerheid?) eigen verantwoordelijkheid en het inleven in een onderwerp is vaak ver te zoeken. Daar is ook geen tijd meer voor als je voortdurend aan de telefoon zit en elk uur een ‘update’ moet doen, of je nou wel of geen nieuws te melden hebt. Daarnaast gaat het er vooral om hoe en hoe vaak de verslaggever in beeld komt. Mocht hij de uit te spreken tekst niet geheel af hebben (of niet helemaal op de hoogte zijn van alle details van een onderwerp) dan krijgt hij die vanaf de redactie doorgebeld en hoeft deze nog slechts in beeld voor te lezen. Daar komt nog bij dat in de wedloop om toch maar vooral de eerste te zijn die het nieuws brengt dit nieuws vaak nauwelijks gecontroleerd is ofwel dermate vaag gebracht wordt dat vaak urenlang dezelfde beperkte informatie op de kijker wordt losgelaten. Iets minder uitzendingen en weer iets meer research in combinatie met echte beeldverslagen zou toch mooi wezen. Dat beeld wordt trouwens ook, ondanks alle mooie digitale technieken, steeds slechter van kwaliteit: 16mm. film uit 1978 ziet er vaak beter uit dan wat ik vandaag de dag te zien krijg. Jammer allemaal, maar het zijn de vernieuwingen………. helaas. Voor mij is dit alles overigens wel een reden om steeds minder ‘omroepwerk’ te doen, maar vooral producties waarin kwaliteit en inhoud wel belangrijk zijn. Met vriendelijke groet, Chris Ploeger

Geef een reactie