Een ding is zeker rond het pensioenakkoord: alles wordt onzeker

Voor de zoveelste keer konden we afgelopen week lezen dat er een historisch pensioenakkoord is bereikt tussen overheid, werkgevers en werknemers. Maar wat is er nou zo historisch?

Eind aan een sprookje

In ieder geval dat de werkgevers -inclusief de overheid als grootste werkgever- zich ontdoen van een dure secundaire arbeidsvoorwaarde. Hún toekomst wordt zekerder, ze zullen niet meer worden geconfronteerd met onverwachte premieschommelingen die zwaar drukken op de bedrijfskosten.

Daartegenover staat dat gepensioneerden en werkenden worden opgezadeld met een onzekere financiële toekomst. De pensioenuitkering wordt afhankelijk van de economische ontwikkelingen. Gaat het goed dan krijg je het gedroomde pensioen. Gaat het slecht dan wordt er gekort. Goed pensioen of slecht pensioen: het wordt als deelnemen aan de staatsloterij. Vanwege de grote onzekerheden wordt dit gezien als een casinopensioen; je wint of je verliest en je kunt daar weinig invloed op uitoefenen. De zekerheden uit het huidige pensioenstelsel verdwijnen.

Wat blijft er bij het ‘invaren’ wel of niet aan boord?

Overheid, werkgevers en werknemers wacht nog een ingewikkelde operatie: het huidige stelsel zal worden verweven met het nieuwe stelsel. Dat heet invaren. Het is nog maar de vraag of dat juridisch mag. Er zijn wetten die het eigendomsrecht van burgers beschermen en het is de vraag in welke mate het ‘historische pensioenakkoord’ het eigendomsrecht van de huidige deelnemers schaadt. Daarbij kijkt de rechter in welke mate met een nieuw pensioenakkoord het algemene belang wordt gediend, eventueel ten koste van het persoonlijke belang. Dat is een nogal rekbare term waarbij de Europese rechter in het verleden vaak begrip toonde voor dat algemene belang. Volgens professor dr. Hans van Meerten, hoogleraar pensioenrecht aan de Universiteit van Utrecht evenwel is dit voor de onderhandelaars nog geen gelopen race.

Van grote betekenis is de vraag op welke manier de bestaande pensioenen zullen worden ‘ingevaren’. Zowel werkenden als gepensioneerden hebben een grote  achterstand opgelopen doordat de pensioenen de afgelopen 12 jaar niet zijn geïndexeerd, dus aangepast aan de prijsstijgingen. In sommige gevallen levert dat een koopkrachtverlies op van 20 procent. Het geld dat pensioenfondsen daarmee uitspaarden ging naar de buffer waarmee  toekomstige pensioenaanspraken worden veiliggesteld. Er vloeide dus geld van de ouderen (gepensioneerden) naar de jongeren (de werkenden).

Voor de huidige gepensioneerden is van vitaal belang of ze worden ‘ingevaren’ in het nieuwe stelsel met de achterstand die ze de afgelopen jaren hebben ingelopen. Of wordt eerst die achterstand (deels) goedgemaakt?

Dat de achterstand eerst moet worden gecompenseerd lijkt een redelijke wens. Zou de nieuwe rekensystematiek (projectierente) uit het pensioenakkoord worden toegepast op de voorbije periode dan zouden de pensioenen waarschijnlijk wel zijn verhoogd. Deelnemers aan de pensioenfondsen zijn dus geld misgelopen, terwijl dit strikt genomen gezien de werkelijke financiële positie van pensioenfondsen niet had gehoeven. Alle reden om die historische fout eerst goed te maken, vinden de ouderenorganisaties.

Wel betalen, niet incasseren

Pensioendeskundige Arno Eijgenraam wijst in zijn weblog nog op een ander risico. In het nieuwe pensioensysteem zal geld worden gereserveerd voor slechte tijden. Dat is een collectieve solidariteitsreserve. Maar waar komt het geld vandaan om die buffer te vullen?, zo vraagt hij zich af. ‘Als dit uit premies gefinancierd wordt betekent het dat aan de huidige deelnemers wordt gevraagd om pensioenpremie te betalen waarvoor zij geen pensioen inkopen. Hun pensioenpremie wordt besteed om voor volgende generaties klappen op de beurs op te vangen. Als ze zelf klappen op de beurs maken, krijgen zij die wel vol voor hun kiezen omdat er nu nog geen collectieve solidariteitsreserve is’, aldus de actuaris. Het is ook mogelijk dat de buffer wordt gefinancierd met overrendement, dus dat wat pensioenfondsen jaarlijks met hun beleggingen verdienen en niet hoeven uit te keren omdat er meer binnenkomt dan uitgaat. In dat geval gebeurt wat hierboven is beschreven met dit verschil dat ook gepensioneerden meedelen in de pijn, aldus Arno Eigenraam.

Andere verslechteringen ten opzichte van de huidige situatie:

  • de kans op pensioenkortingen wordt niet weggenomen maar blijft bestaan, de onzekerheid neemt toe.
  • de kans op een volledige indexering wordt kleiner in plaats van groter.

Conclusie van Eijgenraam: ‘De enige doelstelling die het pensioenakkoord waarmaakt is dat het pensioen onzekerder wordt”.

Geïnteresseerd in zijn analyse, ga dan naar de weblog van Arno Eijgenraam

TON VERLIND

 

 

9 reacties op “Een ding is zeker rond het pensioenakkoord: alles wordt onzeker
  1. Ger Rit schreef:

    Mijn verbijstering over hoe de neoliberale waanzin onze maatschappig naar de donder helpt groeit dagelijks.
    Donderdag 25 juni om 13.00 uur op Plein 1813,vlakbij het Binnenhof,is er een protestbijeenkomst van mensen die de Pensioenroofmaffia spuugzat zijn.Zorg ervoor dat je daar present bent.

  2. Rob Tibboel schreef:

    Heerlijk om zo nu en dan te ervaren dat er meer mensen zijn die er net zo over denken als ikzelf.

  3. Harry Bollema schreef:

    Beste Ferd,

    Je hebt het nu wel over de FNV, maar wat te denken van de rol van de Koepel Gepensioneerden (KG)? Jaap van der Spek meent de belangen te behartigen en te mogen spreken namens ca. 3 miljoen gepensioneerden. Maar sinds 2007 (de inwerkingtreding van de Pensioenwet) heeft hij nog geen resultaten van betekenis weten te boeken.

    De KG zit niet eens in de Stuurgroep, waar de besluiten vallen! Dan ben je nog eens een belangenbehartiger!

    • Ferd Claassen schreef:

      Het is pijnlijk Harry maar je hebt gelijk. Ik heb zelfs begrepen dat de klankbordgroep (voor zover die überhaupt serieus genomen werd) in de laatste fase niet eens meer is geïnformeerd.
      van der Spek roept dat wel dat de minister echt naar hem luistert maar dat lijkt meer op wensdenken dan realiteit.
      Al met al een duidelijk voorbeeld van politieke manipulatie die het ergste doet vermoeden.
      Ik refereerde aan de FNV omdat die in ieder geval wel serieus meedoen als onderhandelingspartner met een wettelijke status.

  4. Harry Bollema schreef:

    Moderne variant van de Kleren van de keizer
    Of wel: hoe door list en bedrog de Staat het volk misleidt

    De partijen die betrokken zijn bij de uitwerking van het pensioenakkoord weten ongetwijfeld dat de huidige Pensioenwet op essentiële punten – o.a. met betrekking tot de rekenrente en het gebruik van derivaten – strijdig is met EU-pensioenwetgeving, vastgelegd in IORP I, dat is opgevolgd door IORP II.

    Garanties en hoge mate van zekerheid
    De Hoge Raad heeft met het arrest ECLI:NL:HR:2019:2035 van 20 december 2019 het cassatie-beroep van PMT tegen de uitspraak van het Gerechtshof Den Haag ECLI:NL:GHDHA:2018:958 van 8 mei 2018 verworpen. De Hoge Raad volgde hiermee de conclusie van de advocaat-generaal mevrouw Mr. R.H. de Bock van 27 september 2019, ECLI:NL:PHR:2019:954.
    De Hoge Raad bevestigt daarmee dat in Nederland verzekeraars wel gegarandeerde pensioenen kunnen aanbieden, pensioenfondsen niet en dat is wettelijk altijd zo geweest.

    In zowel de eerste als tweede EU Pensioenrichtlijn staat onder Overweging 7 respectievelijk Overweging 17 onder meer de volgende principes:
    • ”Als algemeen beginsel moeten IBPV’s waar nodig rekening houden met de doelstelling om het intergenerationele evenwicht in bedrijfspensioenregelingen te waarborgen door een eerlijke spreiding van risico’s en voordelen over de generaties in de bedrijfspensioenvoorziening te beogen”.
    respectievelijk:
    • “De in de richtlijn verankerde prudentiële regels zijn bedoeld om de toekomstige gepensioneerden door middel van strenge toezichtsnormen een hoge mate van zekerheid te bieden”.

    Fondsen kunnen pensioenen niet garanderen; maar toekomstige gepensioneerden hebben recht op een hoge mate van zekerheid. Fondsen moeten een prudente rekenrente hanteren om de Technische Voorzieningen te berekenen. Artikel 13, lid 4, sub b van de tweede Pensioenrichtlijn geeft twee mogelijkheden voor de rekenrente die beide zijn gebaseerd op toekomstige beleggingsrendementen.

    Toezicht DNB
    Het DNB-toezicht is gebaseerd op een verkeerd uitgangspunt, namelijk dat de fondsen de nominale uitkeringen garanderen. Het DNB toezicht is daarmee in strijd met het eerder genoemde arrest van de Hoge Raad en ook in strijd met de doelen van de EU Pensioenrichtlijnen.

    Tot slot
    Het is een volkomen raadsel dat de onderhsndelaars de eerste stappen in de richting van een pensioenakkoord niet direct naar te prullenbak hebben verwezen met als argument: minister, zorg er eerst voor dat de Pensioenwet voldoet aan de EU-pensioenrichtlijn IORP II. Dan zal blijken dat nut en noodzaak tot het opblazen van het huidige pensioenstelsel – dat steevast tot het beste ter wereld wordt gerekend – totaal overbodig is.

  5. Ferd Claassen schreef:

    Helaas is dit maar al te waar. Het is onbegrijpelijk dat vertegenwoordigers van werknemers hiermee akkoord zijn gegaan. De rol van het ledenparlement van de FNV is mij niet geheel duidelijk in de zin van of zij dit zouden kunnen tegenhouden of niet.
    Als dat zo zou zijn dan bepalen dus een handvol FNV-leden in dat parlement de toekomst van pensioenen van meer dan 3 miljoen mensen die al een uitkering hebben en een nog veel groter aantal die nog pensioen opbouwen. Dat mag democratisch lijken maar dat wordt gegarandeerd door de bevolking in de breedte niet zo ervaren!
    Ik ben ook benieuwd hoe dit in de tweede en eerste kamer opgepakt wordt. Tenslotte zijn er verkiezingen volgend jaar gelukkig…..

  6. Hans Schipper schreef:

    Behalve de opmerking over de 1,5 meter (jammer dat je dat er bij betrekt) ben ik het geheel met je eens. Maar zolang mensen op partijen stemmen die daar niks aan doen (en dat is ook helaas de meerderheid) kunnen we ook hier naar fluiten

  7. Cas Tuyn schreef:

    De diefstal van gepensioneerden via de lage rekenrente moet goedgemaakt worden.

    Een rekenrente of projectierendement is een hulpmiddel om te rekenen in de toekomst, maar voor het verleden kunnen we die vergeten en uitgaan van het daadwerkelijke rendement wat de afgelopen 30 jaar gemiddeld 7% was.

    We kunnen dus achteraf vaststellen dat de rekenrente van Koolmees en zijn voorgangers sinds 2007 stelselmatig te laag was. Het is logisch om dit te repareren door alle niet-geindexeerde pensioenen met 20% te verhogen, en alle gepensioneerden het gemiste pensioen in een keer uit te keren, dit is 14 jaar * 0,5 * 20% = 140% van wat iemand per jaar aan pensioen ontvangt.

    Is dat niet wat veel zul je je afvragen? Dit is helaas hoeveel gepensioneerden in de afgelopen 14 jaar misgelopen zijn door de rekenrente van Koolmees. Bovendien hebben de pensioenfondsen meer dan genoeg geld om dit uit te betalen, immers wij hebben vastgesteld en Koolmees heeft dit ook erkend, dat de ultra-lage rekenrente niet werkt. In het Koolmees stelsel willen ze starten met een rekenrente van 1,5%, maar 3,5% ligt meer voor de hand.

    Minister Hoekstra zal hier ook blij mee zijn, want gespaard pensioengeld is vrij van belastingen, en door de eenmalige inhaalindexatie krijgt hij eenmalig 52 miljard extra inkomstenbelastingen, en door de hogere pensioenen structureel 3 miljard per jaar extra inkomstenbelasting.

    De economie zal hier ook een flinke opkikker van krijgen, al die gepensioneerden weten zeker dat het leven eindig is en dat het laatste hemd geen zakken heeft. Als we na deze zondag (Malieveld demonstratie) stoppen met die 1,5m onzin kunnen de gepensioneerden de horeca, cinema en pretparken steunen met een bezoek met de hele familie. Studieschulden van de kinderen en kleinkinderen kunnen afgelost, en die kleine verbouwing is financieel ook geen probleem meer.

    Het zou wel netjes zijn om hierna een parlementaire enquette over de pensioenroof te doen om de schuldigen te straffen.

    • Theo Gijtenbeek schreef:

      Beste Cas, geheel met je eens! Het huidige stelsel is van wereldformaat wijzig de rekenrente en alle problemen zijn opgelost! Maar zit er meer achter? Ook de achterstallige indexatie moet hersteld worden m.i.v. 2007! Hgt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*