De overheid communiceert heel beroerd

De cancelcultuur heeft naast de complotdenkende antivaxers een nieuwe doelgroep ontdekt: de havermelkdrinkende randstedelijke elite die alles van E-nummers weet maar nu de volksgezondheid in gevaar brengt omdat de bevoorrechte 7-vinkjes generatie weigert het nageslacht te laten inenten tegen kinkhoest. Ik heb deze zin niet zelf verzonnen. Ik ontleen hem aan recente publicaties in de grote kranten. Hij leidt tot een gewetensvraag: als journalisten, wetenschappers en artsen een bevolkingsgroep ervan willen overtuigen dat het gezien de omstandigheden misschien verstandig is om je kind te laten inenten tegen zoiets vreselijks als kinkhoest, is dat dan de juiste toon? Ik denk zelf van niet en ontleen die wijsheid aan het feit dat ik al zo’n twintig jaar het gedrag analyseer van de honden waarmee ik in die tijd samenleefde.

Voor de kenners: ik had en heb een Zwitserse Witte Herder en over de opvoeding -ik spreek liever over opleiding- stond ik jarenlang in contact met een van de beste hondengedragswetenschappers van Nederland, Arjen van Alphen. Hij leefde een eenvoudig en onbaatzuchtig bestaan (dat helpt bij het ontstaan van een vertrouwensrelatie) in de Ardennen en overleed een aantal jaren geleden. Hij leerde me de taal van honden te begrijpen en er ging een wereld voor me open. Ik schreef naar aanleiding van mijn observaties twee boeken en kwam tot de conclusie dat je overal in die boeken ‘hond’ moeiteloos kunt vervangen door ‘kind’, ‘medewerker’ of ‘mens’. Een voorbeeld: ‘honden (=medewerkers) willen vooral samenwerken met hun baas en zo een goede relatie tot stand brengen. Als die wens tot samenwerking wordt genegeerd kan dat leiden tot ongewenst gedrag (= blaffen en vernielen)’.

Zonder vertrouwen ontstaat er geen relatie

Moraal van het verhaal: wil je iets bereiken dan is dat kansloos als er niet eerst een goede relatie is opgebouwd. Een goede relatie ontstaat door een betrouwbare, consistente baas te zijn die de unieke kwaliteiten van de ander respecteert, ruimte geeft om ze te ontwikkelen, zich niet laat sturen door protocollen maar in staat is elke specifieke situatie afzonderlijk te beoordelen en daarvoor in de plaats vertrouwen terugkrijgt. Op dat punt loopt het in de menselijke communicatie grandioos mis. Waarom zouden we een overheid vertrouwen die zijn burgers belazert (toeslagenaffaire), waarom zouden we de raad van wetenschappers accepteren als die persoonlijke, commerciële belangen stellen boven maatschappelijke ambities? Denk aan Ronald Plasterk die volgens NRC (23 maart 2024) 32 miljoen verdiende met de verkoop van een bedrijf dat ontstond op basis van wetenschappelijk onderzoek binnen een door de belastingbetaler gefinancierde universiteit, die nul komma nul terugkreeg voor geleverde faciliteiten. Waarom zouden we politici vertrouwen als die uit vrees voor hun eigen hachje niet bereid zijn tot enige zelfreflectie rond hun Coronabeleid? Waarom zouden we het advies van wetenschappers accepteren die tijdens de jongste pandemie feitelijk het overheidsbeleid bepaalden, terwijl ze zo dapper hadden moeten zijn om van die rol af te zien? Waarom vertrouwen op specialisten die zo gegrepen zijn door de macht dat ze in ruil voor bewezen diensten een ministerspost accepteren om vervolgens in het heetst van de strijd vaandelvlucht te plegen? Wat te denken van wetenschappers die zich laten fêteren door de farmaceutische industrie of tegen betaling hun naam zetten onder wetenschappelijke publicaties van dubieuze buitenlandse universiteiten die zo aanzien kopen? Het is zomaar een greep uit een aantal publicaties van de laatste jaren. Dat opportunisme heeft helaas zijn tol geëist. Tot welke schade dat leidt wordt nu zichtbaar in de paniek die is ontstaan in de teruglopende vaccinatiegraad: zonder vertrouwen ontstaat er geen relatie. Verwijt het niet ons burgers, maar kijk naar jezelf!

Wat we nu rond kinkhoest zien gebeuren is de illustratie van een levensgrote vertrouwenscrisis tussen overheid, wetenschap, journalistiek en bevolking. Dan helpt het niet dat je mensen die gewetensvol -mogelijk de verkeerde- afwegingen maken, uitmaakt voor dombo’s. ‘Wie de behoefte van de hond om een team te vormen erkent en beloont krijgt een fantastische hond’, lees ik op pagina 5 van ‘Verliefd op mevrouw De Wit’. Zie in mijn column een ondersteuning van het pleidooi van auteur Rutger Bregman om eens wat meer ‘morele ambitie’ te gaan tonen. Misschien komt dan het vertrouwen terug.

TON VERLIND

8 comments on “De overheid communiceert heel beroerd
  1. Marianne Töller schreef:

    Men denkt altijd dat als je gevaccineerd bent dat je dan de ziekte niet meer kunt krijgen. Dat is niet waar. Mijn zoon heeft alle kindervaccinaties gehad en toch kinkhoest gekregen. Dus vaccinatie is niet zaligmakend en of je wel niet gevaccineerd bent mag NOOIT tot uitsluiting leiden.

  2. Jan van der Zanden schreef:

    Ik volg al heel wat jaren op afstand masterclasses vaccinologie. Daar spreken mensen van RIVM, VWS, universiteiten en van farmaceuten.
    Daar wordt wel het “eerlijke verhaal” verteld.
    En dat is heel anders dan wat hier gesuggereerd wordt.

    = Polio, Tetanus en Difterie vaccinatie is succesvol: ernstige ziekte, weinig bijwerkingen, hoge effectiviteit van het vaccin.
    = Kinkhoest biedt slechts 60 a 70% bescherming en kent bijwerkingen. Is op macro schaal wel effectief. Ouders worden door vaccinatie echter onterecht in slaap gesust, want kinderen kunnen nog steeds encefalitis krijgen.
    = BMR heeft weinig met ernstig/dodelijk beloop bij kleine kinderen te maken. Maar meer met Zkh/IC opnames (kosten) en overlast voor ouders/maatschappij die niet gestoord willen worden door zieke kinderen
    = HPV Het onderzoek waarop de Gezondheidsraad zijn advies baseerde had een negatieve uitkomst t.a.v. de kosten/baten analyse. Lobby zorgde dat VWS en de Tweede Kamer het toch invoerde.
    = RS heeft eveneens een zeer twijfelachtige kosten/baten analyse. Lees de originele adviezen maar na. Ze staan vol met drogredeneringen om toch tot invoering te komen.
    En zo kunnen we nog wel even door gaan. En voor de nuances: zoek wetenschappelijke publicaties en/of bijsluiters hier bij!

    De overheid zal pas breed vertrouwen terug winnen t.a.v. het Rijks Vaccinatie Programma als over elke individuele vaccinatie een 100% open voorlichting wordt gegeven t.a.v. kosten, baten, gezondheidswinst/verlies en risico’s.

    Wat RIVM, GGD’s en VWS nu doen is pure (angst)propaganda. Waarbij de achterliggende motieven bijna helemaal weggelaten worden waarom het wel/niet nuttig is (was tijdens de invoering) om te vaccineren. Het halen van de 95% vaccinatiegraad heiligt alle propaganda middelen. Kritische ouders lezen dan op internet kritische, maar helaas vaak erg onwetenschappelijke, verhalen van bijv. NVKP of twijfelachtige Amerikaanse YouTubers. Maar deels hebben die criticaster wel gelijk. Door onvolledigheid in voorlichting van de overheid krijgen deze kanalen steeds nieuwe brandstof.

    Er is maar één weg om die brandstof van onwetenschappelijke desinformatie weg te halen: geef eindelijk voor het grote publiek dezelfde eerlijke voorlichting die ook in masterclasses aan insiders wordt gegeven! Dat mag dan best wat gepopulariseerd zijn. Maar de eerlijke (en vaak dubieuze) afwegingen om iets in het RVP op te nemen, moeten gewoon geopenbaard worden. Dan hebben ouders geen behoefte meer aan de NVKP en kunnen zelf op basis van volledige informatie een besluit nemen (informed consent).

    De D(K)TP zullen dan wel overeind blijven. Maar BMR, MenACWY, Hib, HepB, Rota, PV, Pneu, HPV en straks RS zullen voor vele ouders een serieuze individuele afweging worden.

    Immers: vaccineren doe je primair voor jezelf, niet voor de maatschappij. VWS mag utilitaristische macro kosten/baten analyses maken. Maar het staat ouders, naar mijn morele oordeel, vrij om daar vervolgens zelf een keuze in te maken (Artikel 3 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie).

  3. Margareth Kampers schreef:

    Goede analyse. Op tal van relaties en situaties van toepassing.

  4. Lydia schreef:

    Met de strekking ben ik het volledig eens, maar waar ik iedere keer ook op kom is het ontbreken, al jaren, van controle en consequentie’s bij het niet opvolgen van beleidsafspraken, wetgeving en amoreel gedrag.
    Het antwoord is meestal: het mag wel, maar het is niet wenselijk. Of het ontbreekt ons aan personeel, geld om te handhaven. Het is onbegrijpelijk dat zaken als de toeslagenaffaire, de verantwoording ten opzichte van het coronabeleid -waarbij het niet gaat of een beslissing achteraf gezien meer of minder succesvol was, maar openheid van zaken hoe de beslissingen genomen werden.
    En de media. Nieuwsuitzendingen, praatprogramma’s en roddel/influencers-uitzendingen zijn steeds meer op elkaar gaan lijken, al jaren. Er is te weinig afstand tussen politici en journalisten, er is te veel aandacht voor de waan van de dag en véél te weinig aandacht voor onoorbare zaken over een langere tijd. -Zo’n bericht over de heer Plasterk passeert gewoon, ook al gaat het al jaren zo bij veel meer mensen –
    Niemand wil en hoéft over eigen zaken te spreken, verantwoorden. En de frustratie in de samenleving wordt gevoed door straatinterviewtjes en de dubbele agenda bij bv. zoiets als het lijsttrekkersdebat, net voor de verkiezingen. Maar het wordt geduid als de wens van de kiezers.
    Een hopeloze uitslag voor een verstandig beleid naar de toekomst, na jaren te weinig beleid, tot diverse problemen/ crisissen de boel deed ontploffen.
    En nu is het dus de kiezer die verantwoordelijk is voor situatie, zijn de zittende politici in grote getale vertrokken en mag een onervaren tweede kamer het beleid ombuigen om de samenleving weer vertrouwen te geven en hechter te maken.
    Of het nu Den Haag betreft of Hilversum niemand wil praten over eigen blindheid. Ga er maar aanstaan.

    Overigens vond ik dat m.n. nieuwsuur in de aanloop naar de verkiezingen zijn taak als een van de weinige programma-makers serieus en onderzoekend heeft opgepakt.

  5. Warmenhj schreef:

    De gedachte “mijn kind overkomt het niet” (variant op mijn kind/hond doet dat niet) verandert op slag als het hen wel overkomt en dan is Leiden in last! Ik ben tegen dwang! Verplicht stellen als de vaccinatiegraad te laag is, kan niet of slechts moeilijk worden vastgesteld. In welke regio? Wanneer en hoe gemeten? Altijd achteraf, terwijl preventie juist het doel moet zijn. Wie gaat dat handhaven? Moet de kinderopvang verantwoordelijk worden gehouden mbt toelatingsbeleid?
    Waar blijft de eigen verantwoordelijkheid van de ouders? Laat hen een voorlichting doorlezen en tekenen voor “bekend en weten” en vervolgens de vraag mbt het vaccineren ondertekenen. De medische stand is verantwoordelijk voor, als er zich een geval voordoet, hierover te informeren. Voorkom paniek!m

  6. Arno Heesakkers schreef:

    Eens Ton met je opsomming van wat er allemaal is misgegaan waardoor het vertrouwen van de burger in politiek, wetenschap, journalistiek zoek is geraakt. Echter, wat nu? Er zal toch echt nú iets moeten gebeuren om te voorkomen dat terugkerende akelige kinderziektes slachtoffers maken. Terwijl het nut van vaccinaties hiertegen reeds lang bewezen is. Dus, vind ik het voorstel van de VVD (en nee, bepaald geen fan) om ongevaccineerde kinderen op de kinderopvang te weigeren heel legitiem. Om de jongsten daar die nog niet ingeënt kúnnen zijn te beschermen. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat zij het slachtoffer worden van de keuzes van anderen. Keuzes die, zoals jij hier betoogt, zijn ingegeven door wantrouwen jegens allerlei instituties. Dat eerst oplossen, zo dat al kan, is geen optie. Evenmin als de koers die de staatssecretaris wil varen: mensen overtuigen dat die vaccinaties noodzakelijk en veilig zijn. De groep anti-vaxxers groeit immers alleen maar. Ook geen optie dus. Tenzij je onnodige slachtoffers op de koop toe wilt nemen.

    • Ton schreef:

      In de voorlichting alleen experts naar voren schuiven van onbesproken gedrag die wel een relatie hebben met hun peergroep en niet onder invloed staan van welke belangengroep dan ook.

      • Arno Heesakkers schreef:

        Juist! En in die zin moeten ook de media hun verantwoordelijkheid nemen. Straatinterviews met Jan en Alleman – meisjes van achttien, loodgieters, middenstanders, hoogopgeleiden maar niet op dit gebied – dragen helemaal niks bij. Hen de vraag stellen: ‘Laat jij je kinderen enten of niet?’ laat hooguit zien dat er discussie is, dat mensen er verschillende emoties bij hebben. Maar de motivatie van wel of niet zou op wetenschappelijk onderbouwde argumentatie gestoeld moeten zijn.

Geef een reactie