Dit wordt Brandpunt, goedenavond!

BrandpuntDe medewerkers van NCRV-Netwerk zaten er gisteravond in het mediacafe van het AKN-gebouw verslagen bij. Ze hadden zojuist gehoord, dat hun rubriek ophoudt te bestaan. Nog wel even volhouden tot september, want dan pas gaat de nieuwe programmastrategie in. Ik was daar voor het NCRV-radioporgramma Standpunt Cafe onder leiding van Frank du Mosch en leefde met de collega’s mee. Zij zijn de verliezers in een spel, dat ook een heel belangrijke winnaar kent: het publiek.

Met de nieuwe plannen laat de Publieke Omroep zien, vanaf september serieus werk te maken van debat en opiniering, een terrein waarop de omroepen het steeds meer lieten afweten. De bestaande actualiteitenrubrieken zijn de afgelopen jaren -mede onder invloed van afgedwongen samenwerkingsverbanden- steeds meer naar elkaar toegegroeid. Het wil niet zeggen, dat ze slecht gemaakt werden, maar ze werden in toenemende mate gemaakt vanuit hetzelfde perspectief: steeds dezelfde thema’s vanuit dezelfde grondhouding tegemoet getreden. Dat past niet in deze tijd die schreeuwt om visie, standpunten, onderzoek, inspiratie, uitdaging en debat.

Met dit plan voor reorganisatie van de nieuwsvoorziening zijn de publieke omroepen er overigens nog niet. Want het gaat er nu vooral om, hoe de nieuw verworven journalistieke vrijheden worden ingevuld. Zal het Brandpunt (het hart begint harder te kloppen, bij de gedachte dat deze titel terugkomt) lukken om eigen dossiers te kiezen en scherp aan de wind te varen. En wat zijn dan de thema’s van deze tijd, die typisch bij de KRO passen.?

Brandpunt als venster op de wereld

brandpunt avdhOoit maakte de rubriek furore door in de zestiger jaren de deur naar het buitenland ver open te zetten. Als 10-jarig jongetje zag ik werelden ver van ons, waarvan ik niet wist dat ze bestonden. Elke uitzending van Brandpunt ontrafelde een nieuw stukje onbekend terrein. Nieuws was in die tijd spannend in zich. Alles was nieuw en dat heeft op mijn generatie een onuitwisbare indruk gemaakt, maar ook wel voor vals sentiment gezorgd rond die “good old days” . Heel gemakkelijk zal die betekenis niet geevenaard kunnen worden.

Brandpunt leverde bijdrage aan de emancipatie van de eigen achterban

Brandpunt verwierf onder leiding van mensen als Richard Schoonhoven en Ad Langebent zijn reputatie, door een belangrijke bijdrage te leveren aan de emancipatie van de eigen achterban. O.a. door zich kritisch op te stellen tegenover de bevriende politieke voormannen en het kerkelijke gezag, zelden tot vreugde van bisschoppen en KVP-ministers. Brandpunt leverde een betekenisvolle bijdragen aan de discussie rond morele vraagstukken als euthanasie en reageerbuisbevruchting. Juist door daar een onafhankelijke positie in te betrekken, toonde de redactie zijn engagement en nam vanuit een KRO-filosofie verantwoordelijkheid voor de samenleving.

Deel van de geschiedenis

“ Welke warme herinneringen heb je aan het programma”, vroeg de verslaggever van de Gooi- en Eemlander me vanmorgen aan het ontbijt. Het was vooral het gevoel, dat je als redactielid van een pregnant nieuwsprogramma deel uitmaakte van de geschiedenis en dat je de loop daarvan –al was het maar een heel klein beetje- mee kon beinvloeden. De legendarische cameraman Piet Kaart stond namens de KRO en het Nederlandse publiek bij de Berlijnse Muur, toen die dichtging. Brandpunt-verslaggever Peter Tetteroo van de jongere generatie was er 10 jaar geleden bij toen die muur weer openging. Aad van den Heuvel liet ons voelen wat hongersnood is. Lajos Kalanos ontsnapte in Hongarije aan zijn politieke gevangenschap (hij was met zijn vrienden ter dood veroordeeld) en vond daarin voor de rest van zijn leven het argument om wereldwijd met zijn camera als wapen te vechten voor mensenrechten. Hoe vaak heb ik niet met dat typisch Hongaarse accent gehoord: “Jongen, wij moeten daarheen!”. En dan ging er weer een ploeg, om op de trappen van het presidentieel paleis in Oeganda afgesneden penissen te filmen. Ik zag de tranen in zijn ogen, toen hij zich pas tijdens de montage realiseerde wat hij precies gefilmd had. Fons de Poel was een kunstenaar in het maken van ontroerende reportages, waarin hij het wereldleed terugbracht tot familiedrama, waardoor de impact veel beter te begrijpen was en mensen als Willibrord Frequin zorgden met hun breekijzerachtige aanpak ervoor dat autoriteiten niet konden ontsnappen aan de camera. Dat alles maakt het gevoel.

Behoefte aan stevige standpunten

De Hilversumse collega’s van vandaag staan niet voor een gemakkelijke taak. De samenleving is ongelooflijk veel ingewikkelder geworden en gemakkelijke successen zijn niet te boeken. Bij deze vreugdevolle reorganisatie, hoort dus ook een stevige interne bezinning. Waar staan de omroepen nog voor, welke bijdrage kunnen en willen ze leveren aan samenlevingsopbouw en hoe kunnen ze hun opinieprogramma’s daarvoor inzetten? Deze nieuwe infrastructuur krijgt pas betekenis, als er stevige visies onder gelegd worden. Eén ding is zeker: als de goede keuzes worden gemaakt, zal het na september een stuk levendiger worden op de Gooise Matras. Dát is de winst.

 

Ton Verlind

Geef een reactie