Waarom soms heel planmatig en dan weer zo losbollerig?

Waarom komen de hulporganisaties ten aanzien van Haïti niet eerst met een overtuigend plan van aanpak, voordat ze een beroep doen op de vrijgevigheid van het Nederlandse volk, vroeg ik me aan de vooravond van de tv-actie af. Zelfs de allerkleinste ondernemer moet aan zijn bank een bedrijfsplan overleggen voordat hij aanspraak kan maken op enige vrijgevigheid. En in de zorg dwingt de overheid de hulpverleners om tot op de minuut nauwkeurig aan te geven hoe de tijd wordt besteed: 5 minuten voor het wassen, 10 voor het douchen en 11,5 voor het eten (de getallen zijn willekeurig).

Nood breekt niet per definitie wet

Alleen bij een ramp gaan de poorten naar de hemel zonder belemmering open. “Op een ramp kun je je niet voorbereiden”, kunt u als kritisch lezer tegenwerpen. Maar dat is natuurlijk onzin. Aardbevingen en overstromingen zijn van alle tijden. Het verloop is steeds anders, de plek onvoorspelbaar, maar de chaos ontwikkelt zich volgens vaste lijnen. Je weet dus als hulpverleningsorganisatie precies op welk moment, welke problemen ontstaan en hoe je die moet tackelen. De Nederlandse hulpverleningsorganisaties hebben dit maal hun uiterste best gedaan om zo georganiseerd mogelijk over te komen, maar tevreden ben ik er niet over. We konden cameraploegen wel op tijd ter plekke krijgen, maar operatiekamers kennelijk niet en van enige internationale coördinatie is mij niets geworden. De eerste de beste speeltuinvereniging staat onder strakker toezicht dan het totale hulpverleningsgilde. Die vaststelling noopt tot kritische reflectie.

Waarom doen gemeentes aan ontwikkelingssamenwerking?

Intussen is er ook een interessante politieke discussie ontstaan. Onze vrijgevigheid heeft inmiddels het indrukwekkende bedrag van ruim 80 miljoen opgeleverd en op papier zal dit ongetwijfeld tot 100 miljoen zijn opgelopen. Ik heb er nog wel een vraag over: hoeveel mensen hebben in de emotie van het moment een bijdrage toegezegd en zien daar bij nader inzien de volgende dag vanaf. Komen alle bedrijven, die ik over het scherm heb zien paraderen hun belofte werkelijk na? En welk deel van dit bedrag bestaat defacto uit belastingmiddelen? Minister Koenders leverde uit het budget van ontwikkelingssamenwerking een bijdrage van 40 miljoen. Amsterdam en Rotterdam tastten diep in hun belastingbuidel en doneerden bedragen van 600.000 tot 700.000 euro, waarschijnlijk uit hun marketingbudget? Zelfs de kleine Gemeente Baarn heeft besloten om 25.000 euro uit belastingmiddelen te schenken. Dit op voorspraak van de progressieve partij Groen Links, die het beslist niet zal zijn ontgaan dat er gemeenteraadsverkiezingen op komst zijn. Het is vals sentiment, betaald met het geld van een ander.

Als gemeentes Nederland runnen, doen wij burgers het buitenland wel.

Met betrekking tot dit laatste nog een gewetensvraag. Als de inwoners van Baarn vrijmoedig hun onroerendgoedbelasting betalen, doen ze dat dan met het idee dat een deel van dit geld naar Haïti gaat? Begrijp me niet verkeerd: ik gun Haïti alle goeds en was er juist trots op, dat het particuliere initiatief hier tot zulke indrukwekkende bedragen leidde. Maar de vrijgevigheid van de overheid uit mijn portemonnee bevalt me totaal niet. Liever heb ik dat het belastingtarief wordt verlaagd, waardoor ik netto meer overhoud en dan dus zelf kan beslissen waaraan ik dat geld doneer. Behalve Haïti, zou het verzorgingstehuis waar mijn moeder een appartement bewoont, hoog op mijn prioriteitenlijstje staan, zodat de persoonlijke zorg aan de bewoners opgetrokken kan worden van 7,5 minuut per dag naar 8 minuten. Tegen de overheid zou ik willen zeggen: gebruik dat belastinggeld om er voor te zorgen dat onze eigen primaire behoeftes op orde zijn, dan trekken wij burgers de geldbuidel voor de behoeftigen in het buitenland.

Ton Verlind