Opinieoorlog rond actualiteitenrubrieken is nog contraproductief

Een van de meest non-productieve discussies in Hilversum is die over de kwaliteit van de actualiteitenrubrieken. Voorzitter Henk Hagoort van de Raad van Bestuur van de publieke omroep wordt door de hoofdredacties van Nova, Netwerk en Een Vandaag fel geattaqueerd omdat hij openlijk ventileert dat de rubrieken teveel op elkaar lijken en het contact verliezen met een substantieel deel van de Nederlandse bevolking. Hoewel hij daarin gelijk heeft, vinden zijn pleidooien weinig genade bij de journalisten van de publieke omroep. De een verwijt Hagoort dat hij terug wil naar journalistiek op ideologische grondslag, hetgeen niet het geval is. De ander zegt er niet voor te voelen omwille van het verwerven van de sympathie van de burger diep door de knieën te gaan, terwijl in werkelijkheid niet anders gebeurt, zij het zonder de beoogde effecten.  In de strijd om het contact met de samenleving te herstellen worden consequent de verkeerde keuzes gemaakt. Opleuken van het nieuws, quizjes of totale wanhoop. Als de zendercoördinator van Radio zegt dat hij “iets” wil tussen de Volkskrant en NCRV Handelsblad in (enerzijds), maar ook tussen De Telegraaf en het AD dan beschrijft hij daarmee bij voorbaat het failliet van zijn journalistieke beleid. Hij wil geen appel zijn en geen peer, geen lelie of een paardenbloem, maar iets er tussenin. Niet kiezen = verliezen.

Verwarring alom

De discussie rond de actualiteitenrubrieken is zo verwarrend omdat niemand eigenlijk weet wat er met de bepleite vernieuwing bedoeld wordt. De redacties hebben het zo druk  met het bevechten van hun posities, dat het kennelijk ook niet mogelijk is om een reflectief moment in te lassen. Het wordt gezien als een probleem,  dat de publieke omroep de maatschappelijk teleurgestelde burgers (jargon van de publieke omroep) niet bereikt. Maar om te weten hoe je met ze in contact moet komen, moet je hun leefwereld kennen en  begrijpen. De afstand van ’t Gooi naar de maatschappelijk teleurgestelden,  is groter dan die van de aarde naar de maan.

De nieuw benoemde burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam stond als Amsterdams wethouder wél in contact met de teleurgestelden. Hij maakte ze vrolijk door te doen waarom ze vroegen, namelijk de kleine praktische problemen in hun leefomgeving oplossen. Aboutaleb ging náást zijn mensen staan en niet er tegenover.  Zo verwierf de nieuwe Rotterdamse burgemeester zijn populariteit en dat is wat anders dan de teleurgestelden in invloedloze programma’s braaf hun verhaaltjes te laten vertellen, zonder dat het ooit enig effect heeft.

Rode konen

Met rode konen lees ik elke ochtend de krant en kom tot een lange lijst van onderwerpen waar de actualiteitenrubrieken van Henk Hagoort zich eens dwingend (dus gericht op verandering) mee bezig zouden kunnen houden. Ik lees bijvoorbeeld dat de provincie Noord-Holland spaargeld heeft. Zo’n 600 miljoen euro, verspreid over verschillende deposito’s. Een deel van dat geld is weg door het failliet van de IJslandse banken. Een hoge ambtenaar zegt in de krant, dat het verlies van 78 miljoen euro de burger niet zal raken. “Alles gaat gewoon door. De situatie is beroerd, maar we gaan dit niet op de Noord-Hollanders afwentelen”. Wie gelooft dat nou?  En hoe is het mogelijk dat we 78 miljoen kwijt kunnen raken, zonder dat het effect heeft op het beleid? Waarom komt de provincie met dit soort opmerkingen weg? En als een provincie zomaar 78 miljoen euro kan kwijtraken zonder dat het de burger raakt, hebben we dan niet teveel belasting betaald? Het is geld van burgers. We hebben het kennelijk teveel betaald . Welke actualiteitenrubriek start een grootscheeps onderzoek naar de vraag om hoeveel ambtelijk spaargeld het in Nederland totaal gaat, waarom we dat overhouden en waarom de renteopbrengst van dit overtollige geld niet gewoon op de rekening van o.a.  de maatschappelijk teleurgestelden wordt teruggestort, die daardoor misschien minder maatschappelijk teleurgesteld zullen raken. Kijk, dat zijn opiniërende discussies waarin de omroepjournalistiek weer aan betekenis kan winnen.

Meer engagement gewenst

Wie Henk Hagoort (foto boven) beticht van schijnbewegingen met de bedoeling om de ideologie terug in de journalistiek te brengen, vergist zich. Een pleidooi voor meer engagement, betrokkenheid en resultaat is het wel. De journalisten die zich fel tegen de pleidooien voor vernieuwing verzetten hebben van hun kant overigens ook een punt. Ze werken met ontoereikende budgetten en dat is merkbaar, maar er wordt ook veel geld opgebrand door zinloze overlappingen. En Laurens Borst van Radio 1 heeft een onmogelijke opdracht aanvaard. Grote groepen bereiken met één soort opiniërend actualiteitenprogramma zal steeds minder lukken. De oplossing ligt in een waaier aan scherp afgebakende informatieve programma’s, die zich op verschillende doelgroepen richten met verschillende inhoud. Behalve het journalistieke beleid van de actualiteitenrubrieken is dus ook de  totale visie van de publieke omroep op informatievoorziening toe aan vernieuwing.

Ton Verlind