Radio 1 is toe aan onorthodoxe stappen

“Radio 1 verliest luisteraars met “lappendeken”, lees ik in Spreekbuis, het blad voor omroepmedewerkers. Er is al menig bosdag en werkgroep besteed aan het tanende aanzien van onze belangrijkste nieuwszender. Ik hoop, dat de bazen van Radio 1, samen met de omroepen, nu in staat zullen zijn om onorthodoxe oplossingen te kiezen voor een probleem, dat zich met structuurveranderingen (horizontaal blokje hier, nieuwsrubriekje daar) niet laat oplossen, maar dat vraagt om fundamentele inhoudelijke en conceptuele keuzes.

Boeiende radio door scherpe omroepprofielen

Het is een pavlov-reactie om het afnemende succes toe te schrijven aan het feit, dat de zender wordt gevuld door heel veel partijen, die van elkaar verschillen waardoor geen consistent concept neergezet kan worden. Dat de zender last heeft van de diverse omroepen, die teveel met hun eigen identiteit bezig zijn, schiet als analyse tekort. Want Radio 2 en 3 en Radio 5 hebben juist succes met het tonen van een eigen smoel met eigen projecten, keurig gedragen door diezelfde lappendeken van omroepen. Radio 1 is gebaseerd op een concept, dat niet meer van deze tijd is, waarin omroepen op een gekuntstelde manier worden gedwongen te opereren binnen strakke kaders. Het vergroot de herkenbaarheid van de zender niet, maar haalt er veeleer de ziel uit.

Geef de verschillen een kans

De samenleving vráágt om identiteit, om stellingname, om smoel. Er liggen op dat vlak juist kansen. De omroepen die Radio 1 bespelen zouden juist aangemoedigd moeten worden om scherper aan de wind te varen,  eigen keuzes te maken, waardoor het voorspelbare dagelijkse patroon van de nieuwszender rigoureus en spraakmakend wordt doorbroken. Maar het moeten wel inhoudelijke keuzes zijn die aansluiten bij de belevingswereld van het publiek en het is de vraag of dat gevoel bij Radio 1 voldoende goed is ontwikkeld.  In de behoefte om de programmering consistent te maken, zijn de belangrijke partijen teveel gedwongen naar elkaar toe te kruipen en dat maakt de zender meer voorspelbaar dan het weer.

Tijdschriften laten zien hoe divers we zijn

In de tijdschriften wereld is goed zichtbaar waarmee Nederlanders zich écht bezighouden. Een beetje met politiek, maar heel veel met psychologie, lifestyle, opvoeding, gezondheid, normen- en waarden, computers, technische ontwikkelingen, huizen bouwen, huizen kopen, mode, beleggen, eigen vormen van zingeving, die de plaats innemen van de traditionele religies, die aan betekenis lijken te verliezen. Kortom met het zo goed mogelijk vormgeven van het eigen leven in omstandigheden waarin de grote inspirerende voorbeelden van buiten ontbreken. Het succes is dáár te vinden waar gekozen wordt. Bij Elsevier als het om de harde kant van het leven gaat, bij Trouw als het om een eigen visie op het nieuws gaat en bij Happinez moet je zijn voor de zachte kant van het leven.  Die versnipperde wereld laat ook zien, dat het steeds moeilijker wordt om grote hoeveelheden publiek met gelijkgestemde keuzes in een keer te bereiken. Dus het is überhaupt de vraag of de daling in de luistercijfers te keren is . De samenleving is op een moderne manier méér verzuild dan we willen toegeven en elke zuil, elke tribe, elke cultuurgroep vraagt om zijn eigen aanvliegroute.

Publiek vraagt om dappere, herkenbare keuzes

Het zou dus wel eens afgelopen kunnen zijn met het bereiken van héle grote publieksgroepen, met een algemeen nieuwsaanbod en wellicht is dit het begin van een diversificatie waaraan ook radio niet ontkomt. Als die analyse klopt zal het Radio 1 niet lukken om de dalende cijfers te keren door opnieuw organisatorisch bij te schaven. Dan is het nodig om met rigoureuze inhoudelijke keuzes te komen. Méér profiel, meer debat, méér verschil in visies, meer engagement, scherper , een veel bredere onderwerpkeuze met een aanzienlijke opwaardering van het nieuws dat mensen écht beroert ,gebracht door personality’s waarmee je je kunt vereenzelvigen, een gevarieerd kleurrijk gezelschap van nieuwsbrengers in plaats van het beperkte aantal stemmen, waarvoor nu wordt gekozen. Een kweekvijver van talent, een zinderende zender,die een antwoord geeft op de vragen van deze tijd, géén omgevallen boekenkast. Niet nog meer nieuws, maar vooral beter nieuws.  Zet dus eerst een modern concept neer, kijk dan hoe je het kunt realiseren en geef omroepen ieder een eigen verantwoordelijkheid in het realiseren van dat ultieme concept. De tijd is daar rijp voor.

Ook ouderen hebben behoefte aan vernieuwing

Ik spreek  Zarayda Groenhart, programmamaker/presentatrice van URBNN na, die in dezelfde aflevering van Spreekbuis wordt geciteerd. “De omroepen moeten zich realiseren waar de kansen liggen. Niet steeds dezelfde paden bewandelen en verwachten dat het resultaat anders zal zijn. Vernieuwen, verjongen en verkleuren”. Als ze met “verjongen” bedoelt, dat óók zenders die zich op een ouder publiek richten zich moeten vernieuwen, omdat ook ouderen behoefte hebben aan het bewandelen van nieuwe, bij deze tijd passende paden, dan ben ik het zelfs op dat punt met haar eens.

Ton Verlind