Waar zijn de leiders?

Waren Van Agt, Den Uyl en Wiegel de laatste charismatische leiders die Nederland heeft voortgebracht? Afgelopen dagen in veel gesprekken met collega’s, vrienden en relaties het idee getest om in een boek op zoek te gaan naar de vraag, waarom Nederland nog zo weinig inspirerende leiders voortbrengt. Heeft het te maken met onze calvinistische achtergrond, leidend tot een gelijkheidsprincipe, waardoor iedereen in zijn intellectuele ontwikkeling weliswaar gelijke kansen krijgt, maar waardoor bollebozen niet meer worden aangemoedigd het hoofd boven het maaiveld uit te steken?  Zoveel is duidelijk: leg deze vraag op de lunchtafel en er ontstaat een geanimeerde discussie, die vrijwel altijd stagneert bij de ultieme vraag:  noem me één  actuele Nederlandse naam van de allure van Mandela, Clinton of de kleurrijke Sargozy.  Het is dus de moeite om de zoektocht aan te vangen naar de vraag waardoor het niet lukt om door het lage glazen plafond van de polder heen te breken. Het probleem signaleren is natuurlijk geen kunst, maar op zoek naar de oplossing wordt wat ingewikkelder. Het lijkt me een mooie uitdaging voor de komende maanden.

Waar zijn de leiders? (2)

Met veel belangstelling ook volg ik het onderzoek dat zal worden ingesteld naar het beleid van PCM rond de Apax-kwestie, de buitenlandse investeerder die zich een aantal jaren geleden inkocht in de perscombinatie en weer vertrok, zónder toegevoegde waarde, maar wel met medeneming van een deel van de PCM-kas, figuurlijk gesproken althans. Het interesseert me, omdat ik verbaasd was over de windstilte toen de buitenlandse risico-investeerder zich indertijd o.a. ontfermde over mijn krant “De Volkskrant”. Waar blijven de scherpe en kritische analyses van de journalisten, die altijd zo assertief zijn als het gaat om ongewenste ontwikkelingen bij de buren, maar lekker doorsuffen nu het hun eigen hachje betreft? Dachten ze dat die buitenlandse investeerders binnenstapten om de redacties uit te breiden, bij te dragen aan verdieping en kwaliteitsverbetering? Hoopten ze dat ze er anderszins beter van zouden worden. Ik geloofde er niks van. Er zal flink bezuinigd worden op redactionele inzet, waardoor het rendement van de onderneming verbetert en PCM een gewild product wordt voor doorverkoop aan weer andere investeerders, die geen enkele liefde hebben voor het uitgeefvak, maar dol zijn op euro’s. Zover kwam het dan wel niet, maar de buitenlandse indringer wilde pas weer vertrekken na betaling van een aanzienlijke bruidschat en daarmee is uiteindelijk de positie van mijn krant tóch verzwakt, zonder dat ik er iets aan heb kunnen doen of zonder dat mijn journalisten er namens mij iets aan hebben gedaan. Wordt het geen tijd voor herstel van een meer assertief, onderzoekend, nieuwsgierig, dwingend, niet te vermijden journalistiek zelfbewustzijn? En hoe kunnen we onze informatie-industrie (betrouwbare informatie is een basis-levensbehoefte) beter beschermen tegen aanvallen vanuit de financiële centra van de wereld?

Auto-met-chauffeur

“Je hebt gebeld”, zeg ik, tegen mijn 87-jarige, net uit het ziekenuis ontslagen moeder,  nadat ik rond 13.00 uur mijn mobieltje heb teruggevonden. “Al om tien uur”, antwoordt ze. Ik weet nooit of ik die opmerking moet zien als een vermaning of als een feitelijke constatering. “Je hebt geen werk meer”, zegt ze, “dus je zult wel lang uitslapen”. Verrukkelijk, vind ik de vooronderstellingen van de grijze generatie vóór ons. “Nee, mam”, repliceer ik, “ik heb het hartstikke druk. Elke morgen gewone tijd uit bed”. Ik meen te beluisteren dat ze mijn mededeling niet helemaal kan doorgronden. Wel of geen directeur van de KRO, dat moet in de werkdruk toch verschil maken?  Ik leg haar niet uit, dat ik niet van stilzitten houd. Na 58-jaar had ze dat toch kunnen weten. “Nou, jongen”, zegt ze “ik zie het maar als een goed teken, dat je het nog steeds zo druk hebt”. Mijn moeder heeft een wat indirecte manier van communiceren en los daarvan gaat ze er standaard vanuit, dat alle afspraken in het leven, altijd vanzelf mislopen als je er niet ontzettend achteraan zit. Het feitelijke onderwerp van communicatie is mijn afscheidsfeestje aanstaande woensdag en de vraag hoe ze er komt, of ze het wel zal volhouden en ook hoe ze er weer wegkomt. Ik weet, dat ze stiekem droomt van herhaling van het recept dat ik haar eerder heb gegeven bij de 1^e verjaardag van kleindochter Anne-Lotte, toen ze de afstand Etten-Leur/Velserbroek moest overbruggen. Auto-met-chauffeur als cadeautje van mij aan haar. “Het was zo’n keurige jongen”, zou ze later  over de chauffeur tegen me zeggen, alsof ze dagelijks wordt opgehaald. Ik zal het maandag regelen, zodat ze woensdag bij mijn afscheid kan zijn, in die magische studio’s in Hilversum, waarover ze de laatste 30 jaar met zoveel trots aan haar Brabantse vriendinnen heeft verteld.

Ton Verlind