FEITENsite

Op deze site vind je (de kale) cijfers die je kunnen helpen bij het factchecken van het nieuws dat je op radio-, tv-, in de krant en op internet tegenkomt . Ook kun je hier je mening spiegelen aan de opinie van mensen die zich in een bepaald onderwerp hebben verdiept. Het is een dossier dat ik bijhoud om mijn eigen columns te kunnen onderbouwen. Het dossier staat openbaar, zodat ook anderen er gebruik van kunnen maken. Bij alle aangehaalde feiten staat de herkomst vermeld en is een link aangebracht naar de oorspronkelijke bron.

Nb.: links op deze Feitensite verwijzen vaak naar de originele bron, maar ook naar artikelen op blendle.com, een platform waar alle Nederlandse kranten te vinden zijn. Om deze artikelen te kunnen lezen moet je een Blendle-account hebben. Op de site www.blendle.com kun je zien hoe je jezelf moet registreren. Voor het lezen van de artikelen moet een (geringe) vergoeding betaald worden, die ten goede komt van de media die het betreffende nieuws brachten.


GEZONDHEID

AMERIKAANSE DESKUNDIGEN: MENSEN WORDEN ZIEK DOOR WAT ZE ETEN.

 

In de Netflix-documentaire “What the Health” leggen verschillende deskundigen het verband tussen ons voedingspatroon (gebaseerd op dierlijke eiwitten) en het toenemend aantal ziektes dat hieraan gerelateerd is.

 

 

  • Als het gaat om welvaartsziektes spreken ze van een epidemische ontwikkeling, die op den duur de betaalbaarheid van de gezondheidszorg in gevaar zal brengen.
  • Een open discussie over het negatieve effect van ons huidige voedingspatroon wordt gefrustreerd door industrieën die belang hebben bij de verkoop van de producten die in deze documentaire onder sterke kritiek staan.
  • De maker van de documentaire laat zien dat “onafhankelijke” organisaties als de Amerikaanse Hartstichting en Kankerstichting niet objectief kunnen informeren over het effect van voeding op het ontstaan van ziektes, omdat ze worden gesponsord door grote voedselproducenten.
  • Daarom wordt het probleem niet bij de kern aangepakt (veranderen van het consumptiepatroon), maar wordt er vooral veel geld geïnvesteerd in het bestrijden van de symptomen.
  • De documentaire laat zien, dat de Wereldgezondheidsorganisatie WHO uit 800 internationale studies concludeert, dat bewerkt vlees (hotdogs, vleeswaren etc.) bijdraagt aan het ontstaan van kanker.
  • Daarom staat bewerkt vlees op de lijst van kankerverwekkende stoffen, waarop ook roken, asbest en plutonium genoemd worden.
  • De relatie tussen het moderne voedselpatroon en het ontstaan van ziektes als kanker, obesitas, maar bijvoorbeeld ook artritus is al 50 jaar bekend.
  • Mensen zijn planteneters, aldus de deskundigen die in deze documentaire aan het woord komen. Als ze dierlijke eiwitten uit hun menu schrappen, lopen ze aanzienlijk minder kans om ziek te worden.
  • In de documentaire zijn voorbeelden te zien van doodzieke patiënten, wier kwaliteit van leven drastisch verbeterde nadat ze afscheid namen van dierlijke eiwitten.

Bron: Netflixdocumentaire “What the Health”

Ook deze Netflix-documentaire behandelt ditzelfde onderwerp:

 


BIO-INDUSTRIE

Waarom zijn consumenten onverschillig als het om dierenleed gaat?

Ook al brandt er een stal af, waarbij 20.000 varkens omkomen of al ligt de hele eiersector onder vuur vanwege het fipronil-schandaal: Dat Nederlanders niet massaal veganist worden of op het Malieveld niet het einde van de bio-industrie eisen wil volgens de Wageningse consumptiesocioloog Hans Dagevos niet zeggen dat dierenwelzijn de Nederlanders koud laat.

  • “Er is een doordruppeleffect. De verkoop van rundvlees trok na de BSE-kwestie wel weer meteen aan, maar in 10 jaar tijd is die wel degelijk teruggelopen”, zegt hij

Het aantal vegetariërs en flexitariërs is toegenomen blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Wageningen.

  • Consumenten kopen langzaam maar zeker steeds meer duurzaam voedsel, maar het marktaandeel is met 8% nog altijd klein.
  • “Zo lang de prijsverschillen zo groot blijven, verandert dit niet”, zegt Herman Lelieveldt, auteur van het boek De Voedselparadox.

Al die gebeurtenissen leggen de uitwassen bloot van de intensieve veehouderij. “Ze laten zien over wat voor enorme aantallen we het hebben”, zegt Herman Lelieveldt, auteur van het boek De Voedselparadox: Wat ons streven naar beter eten dwarsboom. “En hoe moeilijk het is om zo intensief dieren te houden op een verantwoorde wijze”.

De Nederlander heeft volgens Lelieveldt 2 gezichten: “De bezorgde burger die thuis op de bank zit, de krant leest en zich zorgen maakt over het milieu en dierenwelzijn. En de consument in de supermarkt die op jacht is naar een koopje”.

  • Als het om eten gaat, is de Nederlandse consument decennia lang opgevoed om in de eerste plaats naar prijs te kijken.

Lelieveldt: “De voedselcultuur is hier prijsgericht. Dat komt omdat supermarkten zich zo profileren. Grote ketens vechten al jaren een prijzenoorlog met elkaar uit. “Dat heeft een bepaald verwachtingspatroon gecreëerd”.

  • In landen als Frankrijk en Italië bestaat een heel andere consumentencultuur.
  • “Daar zijn mensen bereid om meer geld aan goed eten uit te geven”.
  • Hoewel er net zo goed plofkippen en kiloknallers bestaan, ligt de nadruk er meer op kwaliteit dan op prijs.

Er is nog een verklaring voor de onverschilligheid:

  • Veel van de schade aan dier en milieu die gepaard gaat met de intensieve veehouderij voltrekt zich buiten het zich.
  • Lelieveld: “Alle elementen die je niet onmiddellijk ziet, proeft of ruikt, zijn onbelangrijk voor veel consumenten”.

“Mensen hebben de neiging dit soort kennis weg te drukken als het ze niet goed uitkomt”, zegt filosoof Erno Eskens, die het boek Democratie voor dieren schreef, een pleidooi voor dierenrechten.

  • Keurmerken dragen bij aan het sussen van geweten, zegt Esken.
  • Ook al stellen sommige van die keurmerken niets voor, “het geeft mensen wel het idee dat ze goed bezig zijn”.

Het is volgens Lelieveldt niet de verantwoordelijkheid van burgers alleen de problemen van de voedselindustrie op te lossen: “Als we iets willen veranderen moet het ook van de overheid komen. Tref consumenten in hun portemonnee en er gaat iets veranderen”.

Wie zijn de bovengeciteerde woordvoerders?

  • Herman Lelieveld: auteur van het boek De Voedselparadox.
  • Hans Dagevos: consumptiesocioloog, Wageningen.
  • Erno Eskens: filosoof

Bron: Volkskrant 5 augustus 2017: Hele artikel lezen : klik HIER


 

LANGER LEVEN DOOR HET DRINKEN VAN KOFFIE

  • Koffiedrinkers hebben meer kans op een langer leven.
  • Eén kop koffie levert al gezondheidswinst op.
  • Bij 3 koppen per dag is de winst optimaal.
  • Er blijkt geen verschil tussen cafeïnevrije en gewone koffie.

Bron: Europese en Amerikaanse onderzoeken, gepubliceerd op maandag 10 juli 2017 in het vakblad Annals of Internal Medicine.

Voor het onderzoek werd ruim een 500.000 volwassenen uit 10 Europese landen gevolgd, waaronder Nederland. Wetenschappers van 2 Amerikaanse universiteiten analyseerden de gegevens van 185.000 Amerikanen.

  • Hoewel de effecten van de koffie op sterfte in de studies uiteenlopen, zijn de conclusies eensluidend: er is een heel goede reden om de dag te beginnen met koffie, aldus de samenvatting van dit onderzoek in De Volkskrant (11 juli 2017)
  • Koffiedrinkers lopen minder risico op hart- en vaatziekten en aandoeningen van maag, darm en lever.
  • Ook voor de kans op diabetes, bepaalde vormen van kanker en nierziektes pakt een paar koppen koffie per dag gunstig uit.

ROKEN

  • Jaarlijks sterven in Nederland bijna 20.000 mensen aan de gevolgen van roken.
  • Nederland loopt met het anti-rookbeleid ver achter op andere landen. Bron: Volkskrant, 12 januari 2017, pag 2

WAAROM IS DE GEZONDHEIDSZORG ZO DUUR?

  • Er worden dure medicijnen ontwikkeld tegen longkanker, die de zorg onbetaalbaar maken en het leven gemiddeld slechts enkele maanden verlengt. Uitspraak: Yolanda de Graaf, hoofdredacteur Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, Volkskrant, 12 januari 2017, pag. 2

MEDIA

PROGRAMMERING NPO (OPINIE)

Column van Luca Janssen (doet een onderzoeksmaster health sciences aan de Universiteit van Utrecht).

In De Volkskrant van dinsdag 25 april 2017 schreef ze deze beschouwing over het BNN-programma “Dat Wordt Oorlog!”

Vanaf 25 april zendt BNN vier dinsdagen Dat Wordt Oorlog! uit: een programma waarin twee groepen, zonder het zelf te weten, tegen elkaar worden opgezet. Deelnemers denken mee te doen aan een realityserie, maar nemen in werkelijkheid deel aan een sociaal experiment, dat is gebaseerd op het Robbers Cave Experiment. In die proefneming uit 1954 werden 12-jarige jongetjes tijdens een survivalkamp in Oklahoma in een gemanipuleerde conflictsituatie gebracht om groepsprocessen te bestuderen.

BNN doet wat in de wetenschap niet is toegestaan

Als ik de aankondiging van dit nieuwe programma lees, draait mijn maag drie keer om. In de wetenschap zijn soortgelijke experimenten om ethische redenen al lang uit den boze. Het bedriegt de deelnemers en brengt hun zeer waarschijnlijk psychische en lichamelijke schade toe. Hoe kan iets dat in een wetenschappelijke context verboden is, in de entertainmentindustrie worden aangekondigd als fantastisch? (………..)

Lees hier de complete column


LINEAIRE TELEVISIE OP ZIJN RETOUR

  • In 2016 daalde het aantal minuten dat we televisiekijken met 8,6%
  • In 2012 keken we gemiddeld 179 minuten per dag tv
  • In 2017 is dat nog 151 minuten
  • In 2015 keken tieners 12,8% minder televisie dan in 2014.
  • Het totale aantal kabelaansluitingen nam sinds 2014 met bijna 135.000 af.

Netflix is deels oorzaak, aldus het onderzoeksbureau Telecompaper.

  • Netflix had in 2015 wereldwijd 74,8 miljoen abonne’s
  • Netflix heeft nu wereldwijd 100 miljoen abonne’s.
  • Netflix had eind 2016 in Nederland iets meer dan 2 miljoen abonne’s
  • Videoland en NL Ziet hebben respectievelijk 200.000 en 100.000 abonne’s

BRON: onderzoeksbureau Telecompaper, 19 juli 2017. Meer weten, ga dan naar deze link: of de (betaalde) website van Telecompaper


MARKTAANDEEL GROTE ZENDERS DAALT

  • Het marktaandeel van de NPO daalde in juli 2017 met 3,6% naar 34,4%.
  • Het marktaandeel van RTL daalde met 5,8%
  • Het marktaandeel van SBS steeg met 2,7%

Volgens het platform Medianetwerk is het opvallend dat het verschil tussen NPO, RTL en SBS gezamenlijk en de rest van de markt steeds groter wordt.

  • Het gezamenlijke marktaandeel van de 3 broadcasters is 76,4%.
  • Dat is 4,5% lager dan de 80,9% in juli van 2016.

De kijktijd is gedaald van 168 minuten in 2016 tot 154 minuten in 2017

SPORT

  • De eerste week van de Tour de France is gemiddeld door 650.000 mensen naar de live-uitzendingen gekeken.
  • Dat waren er veel minder dan in 2016 en in 2015.
  • In 2015 keken nog meer dan 1 miljoen mensen naar de live-uitzendingen van de Tour.

Nog niet eerder dit decennium hadden de traditionele grote 3 zo’n klein marktaandeel aldus Medianetwerk.

  • Medianetwerk ziet een verschuiving van de grote mainstreamzenders (gericht op een breed publiek) naar nichezenders (gericht op een speciaal publiek).

BRON: Medianetwerk


MARKTAANDEEL 3FM DAALT

  • Mrt/april 2017: 4,5%
  • Mei/juni 2017: 4,8%
  • Zelfde periode 2016: 7%

AANTAL GEBRUIKERS ON DEMAND-DIENSTEN

VIDEO:

  • Netflix Wereldwijd: 100 miljoen abonne’s
  • Netflix Nederland: 2 miljoen abonne’s.
  • Videoland RTL: 200.000
  • NLZiet (NPO, SBS, RTRL): 100.000
  • HBO in Nederland: niet bekend
  • Digitale terugkijkdiensten NPO Start, RTL XL en Kijk (SBS); aantal betalende klanten onbekend.
  • Amazon Prime Wereldwijd: 79 miljoen gebruikers.
  • Amazone Prime Nederland: niet bekend, maar vermoedelijk beperkt

AUDIO:

  • Spotify Nederland: 3,3 miljoen luisteraars (marktleider in Nederland)
  • Apple Music Nederland: 2,7 luisteraars
  • Google Play Music en Deezer: in Nederland veel kleiner dan Spotify en Apple
  • Jay-Z’s Tidal: wereldwijd 4 miljoen gebruikers, aantal Nederlandse klanten vermoedelijk te verwaarlozen.

Bron: De Volkskrant, 10 augustus 2017

 


KLIMAAT

Overal daalt het kolengebruik, in Nederland neemt het toe

In de nacht van vrijdag 30 juni op zaterdag 1 juli 2017 ging de 30 jaar oude kolencentrale van Uniper op de Maasvlakte in Rotterdam dicht. Wat betreft kolencentrales is het Energieakkoord uit 2013 nu voltooid.

 

  • De centrale stootte jaarlijks 5,4 miljoen ton CO2 uit, 10% van de uitstoot van alle energiecentrales bij elkaar en 2,5% van alle CO2 die Nederland produceert.
  • Het is de vijfde kolencentrale die sluit binnen enkele jaren. Maar dat betekent niet dat de CO2-uitstoot hard daalt. Dat gaat in Nederland veel trager dan de rest van Europa. In 2015 steeg de CO2-emissie in Nederland juist weer.

Dat komt doordat Nederland wel kolencentrales sluit, maar tegelijk een reeks nieuwe heeft geopend. Die zijn bij elkaar groter dan de opgedoekte oudjes.

  • Op het terrein van Uniper op de Maasvlakte waar de bovengenoemde oudere centrale is gesloten, draait sinds 2015 een nieuwe, met evenveel vermogen als de oude, maar wel 20% zuiniger.
  • Een andere energiemaatschappij, Engie, opende in 2014 een nieuwe kolencentrale op de Maasvlakte.
  • En in 2015 opende RWE de grootste kolencentrale van Nederland, aan de Groningse Eemshaven.

Nederland is met die rage in kolencentrales bijna uniek in de wereld. Bijna overal gaan kolencentrales dicht en daalt het gebruik van steenkool.

Nederland leek mee te doen in die trend: het kolengebruik daalde 7% dankzij de sluiting van 3 oude kolencentrales, maar over een periode van 10 jaar komt Nederland er slecht af.

  • In de hele westerse wereld daalde het kolenverbruik: in de VS met 38%, in de EU met 25%. In Nederland steeg het kolenverbruik met 27%.

Bron: Volkskrant, 1 juli 2017. 

 


NEDERLAND LOOP ACHTER OP KLIMAATDOELEN

  • BEELD DAT WE ZELF HEBBEN: Nederland loopt voorop in energiebeleid
  • WERKELIJKHEID: Nederland loopt op veel fronten achter

FRAMING: Nederland is het land waar alle passagierstreinen op windenergie rijden, waar je boodschappen met electrische vrachtwagentjes worden bezorgd en waar de mensen fietsen hebben die met zonne-energie worden aangedreven, dus Nederland moet wel kampioen duurzaamheid zijn. Dat schrijft Clean Technica, een internationale website die zich met duurzaamheid bezighoudt.

De site helpt ons Nederlanders meteen ook uit de droom. We zijn helemaal géén kampioen duurzaamheid. We komen  zelfs niet in de buurt, aldus Clean Technica. Vergeleken met andere EU staten staan we –als het om duurzame energie gaat- op bijna de laagste plaats, nr. 26. Alleen Malta en Luxemburg doen het nog slechter.

  • In 2014 kwam maar 5,5% van ons energiegebruik van duurzame opwekking.
  • Alleen Malta en Luxemburg scoorden slechter: 4,7% en 4,5%
  • Doelstelling aandeel duurzame energie in de EG in zijn totaliteit: 20% in 2020 en in 2030: 27%
  • 20 van de 28 EU-landen zitten wel op schema, Nederland niet.
  • CO2 emissie per hoofd van de bevolking ligt in Nederland 50% boven het gemiddelde van de EU (2013).
  • De afstand is de afgelopen jaren alleen maar groter geworden

Volgens het European Commission’s Program was Nederland in 2015 het enige EG-land, dat zijn doelen op het gebied van Renewable Energie Directive (RED) niet haalde.

BRON: Clean Technica 17 juli 2017.


DEMENTIE

In Nederland hebben 270.000 mensen dementie. 70% Woont thuis. 40% Van de mantelzorgers die samenlevend met een dementerende is zwaar depressief. 1 Op de 6 Mantelzorgers geeft aan zwaar overbelast te zijn. Een groot aantall van hen heeft regelmatig suïcidale gedachten.Bron: onderzoek Amsterdamse VUmc, gepubliceerd in het AD van 10 mei 2017.


VEILIGHEID

CRIMINALITEIT GROTER DAN WE DENKEN

Er bestaat een groot verschil in het aantal misdrijven dat wordt aangemeld en het aantal dat werkelijk wordt gepleegd (4x meer)

  • 2015: 960.000 misdrijven geregistreerd.
  • 2015: werkelijk aantal misdrijven 4.460.00

Volgens de onderzoekers zit het verschil hem in het feit, dat veel burgers een misdrijf niet meer aangeven omdat ze denken dat er niets mee gebeurt.

Bron: cijfers van politie en openbaar ministerie, gepubliceerd op 13 januari 2017, enkele weken voor de Tweede Kamerverkiezingen.


ONDERZOEK: NATIONALE POLITIE FAALT IN AANPAK CRIMINALITEIT

Volgens een meerderheid van de wijkagenten heeft georganiseerde misdaad in de steden nagenoeg vrij spel. Dat komt door een tekort aan rechercheurs.Het gaat meestal om drugs. Dit blijkt uit een onderzoek onder politiemedewerkers.

  • 70% Van de ondervraagde politiemedewerkers ziet in het werkgebied “veel criminelen die veel te weinig worden aangepakt”.

Het probleem bestaat al langer, maar is groter geworden met de komst van Nationale Politie in 2013. Dat komt door de samenstelling en werkwijze van de basisteams van de Nationale Politie. Wijkagenten vormen de harde kern van de teams: zij weten waar de criminelen zich ophouden. Maar voor de opsporing heb je rechercheurs nodig en die ontbreken in de basisteams. De wijkagenten lopen vast in de bureaucratie. De informatie komt niet door.

Een van der onderzoekers, Edward van der Torre: “Wat zou moeten gebeuren, is dat de wijkagent op zijn politiebureau naar het eind van de gang loopt, waar 10 man klaarzit om de tips en zijn aanwijzingen direct in onderzoek te nemen”.

Dat het zo niet gaat is volgens Cyrille Fijnaut van de Universiteit van Tilburg “een regelrecht gevolg van de, in operationeel toezicht, ondoeltreffende organisatie van de Nationale Politie”. De wijkagenten opereren veel te geïsoleerd.

Bron: onderzoek van 2 wetenschappers van de Politieacademie (Judith van Valkenhoef en Edward van der Torre) in Apeldoorn, i.o.v. de Nationale Politie/Volkskrant dd 18 mei 2017)


INTERNATIONAAL STAAT NEDERLAND BIJ UITWISSELEN VAN INFO BEKEND ALS “MISTER NJET”

LIRC is een instantie die de databanken beheert met politie-informatie en verzoeken verwerkt over personen, voertuigen en adressen. Nederland heeft een grote achterstand in het afhandelen van internationale verzoeken om informatie en staat internationaal bekend als “mister njet” als het gaat om het afhandelen van aanvragen.

Achterstanden juni 2017

  • Aanvragen via Europol: 1100 zaken onbehandeld
  • Aanvragen Interpol: 1700 zaken onbehandeld
  • Aanvragen liason officers: 1100 zaken onbehandeld.
  • Aantal gezochte personen dat nog niet is gecheckt: 5800

Criminoloog Cyrille Fijnaut: “Buitenlandse criminelen hebben in Nederland (mogelijk) vrij spel”.

  • Oorzaak: haperende computerp[rogramma’s.

Bron: AD, 11 juli 2017:

 

 

 


GROTERE BEVOEGDHEDEN AIVD EN MIVD

  • AIVD en MIVD mogen vanaf nu op veel grotere schaal mobieltjes en computers aftappen.
  • Met deze nieuwe wet in handen gaat de AIVD meer lijken op de Amerikaanse geheime dienst NSA
  • De AIVD mag nu specifieke gebieden, bijvoorbeeld een hele wijk, enige tijd monitoren als een verdachte zich daar bevindt.

Bron: AD, 12 juli 2017


ER WORDEN WEINIG CRIMINELE VREEMDELINGEN UITGEZET

De overheid heeft grote moeite met het uitzetten van criminele vreemdelingen.In 2012 werden de regels om dat te doen versoepeld, maar rechters steken daar vaak een stokje voor.

  • Het WODC, het onderzoeksbureau van justitie, schatte dat de aangescherpte regels jaarlijks tot 475 uitzettingen zouden leiden.
  • Het zijn er veel minder: in 2016 waren het maar 80 vreemdelingen.
  • Hoe langer een vreemdeling in Nederland verblijft, des te moeilijker het  is om hem uit te zetten

Bron: Volkskrant, 13 juli 2017.


INCIDENTEN MET DRONES

  • 2016: 27 incidenten (bron: Dronewatch)
  • 2016: 64 incidenten (Parool)
  • 2015: 15 incidenten
  • 2012: 8 incidente.

Aantal uitgeschreven bekeuringen voor amateur dronepiloten

  • 2014: 16

Aantal professionele dronevliegers dat werd beboet:

  • 2014: 7

Totaal aantal boetes omdat zonder ontheffing werd gevlogen:

2014 en 2013: 30

Incidenten eerste 5 maanden van 2017:

  • 2017:  39
  • 2017: 33  (Parool)

BRON: Dronewatch

Toelichting: het aantal meldingen van incidenten verschilt per internet-site en medium.Bovengenoemde cijfers konden op 13 juli 2017 door Feitensite bij ILT niet geverifiëerd worden, omdat geen van de links naar de betreffende ILT-pagina werkte.

Framing: door kranten wordt een substantiële of soms ook wel een explosieve stijging van het aantal Drone-incidenten gemeld. In werkelijkheid gaat het volgens bovengenoemde cijfers om een stijging van 15 incidenten in 2015, naar 64 incidenten in 2016. Dat is explosief, uitgedrukt in percentages. Maar beperkt in concrete getallen, zeker als deze cijfers worden afgezet tegen de toename van het aantal drones. Volgens de Belgische krant De Tijd worden in België maandelijks 1000 tot 2000 drones verkocht.

Er zijn in Nederland geen verkoopcijfers van drones bekend. Wie wil weten hoe de dronemarkt zich ontwikkelt moet naar Amerika en Amerikaanse prognoses kijken

  • De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA voorspelde in 2016, dat er in Amerika in dat jaar vermoedelijk 1,9 miljoen drones zouden worden verkocht voor recreatieve doeleinden en 600.000 drones voor commerciële doeleinden.
  • In 2020 zal dit aantal zijn gestegen naar 4,3 miljoen drones voor recreatieve doeleinden en 2,7 miljoen voor commerciēle toepassingen.

BRON: FD


VERKEER

VERKEERSDODEN

Verkeersdoden

  • 2014: 570
  • 2015: 621

VERKEERSGEWONDEN

  • 2014: 20.700
  • 2015: 21.300

De stijging van het aantal verkeersdoden was met 9 procent het hoogste van Europa.

Bron: wetenschappelijk onderzoek verkeersveiligheid.


ELEKTRISCH VERSUS BENZINE: HELFT GOEDKOPER

Voorbeeld:

  • 5Deurs GOLF TSI met 125 pk bezinemotor: verbruikt 7 liter per 100 km
  • bij een benzineprijs van 1,50 euro per liter, is de kilometerprijs 10,5 cent.
  • Een electrische Golf verbruikt 16,5 KWh per 100 kilometer.
  • Bij een prijs (openbare laadpaal) per kilowatt van 33 cent kost een elektrische kilometer 5,5 cent.
  • Ook is de bijtelling en wegenbelasting van een elektrische auto op dit moment lager.

Verkoop elektrische auto’s eerste helft van 2017 gestegen t.o.v. zelfde periode 2016.

  • Alle typisch elektrische auto’s bij elkaar (puur elektrisch, hybride met stekker en hybride zonder stekker) Totaal 13.746 verkocht
  • Puur elektrisch: +80%
  • Hybrides, zonder stekker: +50%
  • Hybrides met stekker: -80% (daalde tot 631 stuks)

Bron: Volkskrant, 14 juli 2017

 


WERKLOOSHEID

  • December 2016 5,4 % van de beroepsbevolking (482.000 werklozen)
  • November 2016 5,6 % van de beroepsbevolking (499.000 werklozen)

In heel 2016 werd de sterkste daling van de werkloosheid van de afgelopen 10 jaar gerealiseed

Bron: Cbs, gepubliceerd in de krant van vrijdag 20 januari 2017.


 

WERKLOOSHEID ONDER OUDEREN

  • Het aantal 45 plussers zonder baan is in februari 2017 toegenomen van 4,8 naar 4,9 %
  • Meer dan 40 procent van alle werklozen is 45 plus
  • Van alle werkelozen is 20% 55 plus. Tien jaar geleden was dat 10%
  • Van de 55 plussers zonder baan zit 2/3 al meer dan een jaar werkloos thuis

Deskundigen zeggen: de pensioenleeftijd wordt verhoogd maar er is niet goed over nagedacht hoe je ouderen aan het werk houdt.


 

FLEX

  • 2016: voor het eerst sinds de crisis stijgt in Nederland het aantal vaste contracten.
  • Het aantal flexwerkers stijgt nog sneller: 21.000 tegen 75.000
  • Flexibele contracten zijn in Nederland 40% goedkoper dan vaste contracten (DNB)

Bron: CBS, publicatie Telegraaf 17-02-2017

 


GROEI AANTAL VACATURES

Bron: CBS, Volkskrant 17 mei 2017/rijksoverheid

Sterkste vacaturegroei sinds 2006:

  • 1e kwartaal 2017: aantal vacatures 184.000 (+13.000)
  • Vlak voor de credietcrisis: aantal vacatures 249.000
  • Bij het knappen internetzeepbel was het aantal vacatures: 214.000

GROEI AANTAL BANEN

  • 1e kwartaal 2017: groei aantal banen 359.000 (+56.000)

DALING WERKLOOSHEID

  • werkloosheid daalde in maart 2017 naar 463.000 personen, d.i. 5,1% van de beroepsbevolking.

ECONOMISCHE GROEI

  • 1e kwartaal 2017, t.o.v. 4e kwartaal 2016: +0,4%
  • 1e kwartaal 2017, t.o.v. 1e kwartaal 2016: +3,4%
  • Groei Nederlandse economie in 2016: 2,2%

OVERHEIDSFINANCIEN

  • Staatsschuld eind 2016: 434 miljard euro (d.i. 26.000 euro per Nederlander en 32 miljard lager dan het kabinet had verwacht).
  • De schuld van 2016 is 62,3% van het bruto binnenlands product (2,3% hoger dan de toegestane Europese norm)
  • In 2014 was de staatsschuld 450 miljard euro.
  • 2016: begrotingsoverschot 2,9 miljard euro. Het Rijk gaf daarmee voor het eerst sinds 2008 minder geld uit dan er binnenkwam.

Bron: minister van financiën


OUDEREN KOMEN MOEILIJK AAN HET WERK

  • Het aantal werklozen dat twee jaar of langer thuis zit, daalt heel langzaam, blijkt vandaag uit nieuwe CBS-cijfers. Bijna 70 procent van hen is 45-plus.
  • Eind maart 2017: 182.000 langdurig werkelozen
  • Eind maart 2016: 232.000
  • Daling: 20%

Het aantal langdurig werklozen gaat al sinds begin 2013 omlaag. Maar de daling doet zich vooral voor in de groep die 12 tot 24 maanden werkloos is.

  • Tussen 2014 en 2016 slonk het aantal Nederlanders dat 1 tot 2 jaar op zoek was naar een baan met 40.000 tot 80.000.
  • De groep werklozen die langer dan 2 jaar zonder baan zit groeide in die periode van 129.000 naar 137.000.

(Bron: CBS, Volkskrant, 15 mei 2017)


WERKLOOSHEID GROTER DAN UIT CIJFERS BLIJKT (16 augustus 2017)

Het onbenut arbeidspotentieel is in 1 jaar tijd met 200.000 personen gedaald.

  • 450.000 mensen zijn volgens de officiële cijfers nog werkloos (16 augustus 2017)
  • begin 2014 waren nog bijna 700.000 mensen werkloos.

Volgens DNB, vakbonden en CPB zijn deze cijfers te rooskleurig. Ze zeggen dat de echte werkeloosheid hoger is, als je ook de mensen meerekent die meer zouden willen werken.

  • het werkelijke onbenutte arbeidspotentieel wordt geschat op 1,3 miljoen.

Bron: CBS/Volkskrant 16 augustus 2017


DEFENSIE

  • 2009: uitgaven Nederland voor defensie: 1,4% van het BBP (Bruto Binnenlands Product).
  • 2014: uitgaven Nederland voor defensie: 1,1% van het BBP (Bruto Binnenlands Product). In cijfers: 7,4 miljard.
  • 2016: uitgaven Nederland voor defensie: 1,1 groeiend tot 1,4 % van het BBP (Bruto Binnenlands Product).
  • 2017: 7,9 miljard in begroting opgenomen

De ambitie bestaat om dit op te schroeven naar 1,4%. En daarna naar 1,6%. Nederland denkt daarover 8 jaar te doen.

  • Europese gemiddelde is 1,43% .
  • In NAVO-verband is afgesproken, dat landen 2% van het BBP aan defensie besteden.
  • De meeste EU-landen komen daar niet in de buurt
  • Onder Rutte 2 kromp de begroting van de krijgsmacht van 8 naar 7 miljard euro.

Bron: CBS, ministerie van defensie

Alleen Amerika, Groot-Brittannië, Griekenland, Polen en Estland betalen aan de NAVO wat ze zouden moeten betalen. 23 Van de 28 lidstaten doen dat niet. (Bron: Trump, 25 mei 2017 in Brussel)


LEZEN

  • Jongeren leenden in 2015 37,7  miljoen boeken.
  • Dat is 2 miljoen meer dan in 2014. J
  • eugdboeken zijn nu populairder dan boeken voor volwassenen .
  • Er werden in 2015 twee keer zoveel boeken uitgeleend als verkocht.
  • In 2015 werden 39 miljoen boeken verkocht.

Bron: bibliotheekmonitor,25 januari 2017


OPLAGECIJFERS KRANTEN 2016

  • Oplagecijfers Nederlandse kranten in 2016 gemiddeld 5% gedaald.
  • De totale betaalde print-oplage daalde van bijna 2,5 miljoen met 120.000 exemplaren naar 2.370.000
  • De digtale oplage steeg met 10% tot ruim 1 miljoen.
  • 1/3 Hiervan is “digital only”, de rest is een combi met een print-abonnement.

Daling oplagecijfers grote titels

  • De Telegraaf: -9% (-40.000 exemplaren)
  • NRC Next: -10% (-12800)
  • NRC Handelsblad: -6% *1
  • AD: -5%
  • FD (gelijk)
  • Trouw: -1%
  • Volkskrant: -2%
  • Regionale titels: gemiddeld -4%
  • Uitschieters: Gooi- en Eemlander en Het Parool (-16%) en Friesch Dagblad (-8%)

Oplage digitaal

Grote stijgingen: Telegraaf, Volkskrant, NRC, AD, Trouw, Parool.

De digitale oplage is opgebouwd uit combi-abonnement: door de week digitaal, op zaterdag de papieren krant.

De Volkskrant en NRC zijn de grootste bij online-only replica’s (louter digitaal dus).

Wat betekent de verschuiving van print naar digitaal voor de inkomsten?

  • In 2015 komt 22% van adverteerders en 78 % van de lezers. Van die 78% zijn 3% digitale inkomsten.
  • Digitaal levert aanzienlijk minder op dan print

Bron: journalism.lab.nl/Piet Bakker

UPDATE 14 juli 2017

*1

JAARCIJFERS NRC 2016

  • Omzet daalt: -5,1% Omzet is nu: 103 miljoen euro
  • Winst groeit: +6,6 %

Stijging EBITA  (winst voor aftrek van belasting etc.) van 18,2 miljoen in 2015 naar 19,4 miljoen in 2016. Dit is gerealiseerd door de kosten te verlagen.

  • Betaalde verkoop NRC en NRC Next steeg
  • Aantal leesminuten op de site nrc.nl steeg
  • NRC bereikte in 2016 meer mensen dan in 2015
  • Aantal voltijdsabonnementen NRC steeg tussen 2015 en 2016 van 176.458 naar 188.336 (+7%)
  • Aantal voltijdsabonnementen op NRC Next steeg tussen 2015 en 2016 van 40.917 naar 43.005 (+5%)
  • Aantal abonnementen op nrc.nl steeg tussen 2015 en 2016 van 1821 naar 3171 (+74%)

NRC hanteert het aantal actieve, betaalde abonnementen. Dit wijkt af van de oplagecijfers van NOM, die een verdeelsleutel hanteren van digitaal en papieren abonnementen en nrc.nl niet meetellen. De NOM-cijfers zijn als volgt:

  • NRC Handelsblad groeide in 2016 +8.0% t.o.v. 2015 naar een totaal gemiddeld gewogen 201.750 exemplaren. In print betrof het een daling van -5,1% en digitaal een stijging van +51%
  • NRC.Next zag de totale cijfers gemiddeld +2,9% stijgen in 2016 tot 43.260 exemplaren. Print daalde -6,5% en digitaal steeg +21,8%

Volgens NRC is de stijging het resultaat van een ander beleid. Hoofdredactreur Peter Vandermeersch: “De redactie ging het voorbije jaar op een andere manier werken. Niet langer is de krant van morgen ons belangrijkste podium, maar de site van vandaag”.

BRON: Nrc/Nederlands MediaNieuws 14 juli 2017


SHELL

Omzet Shell in dollars, eerste kwartaal: 2015 68,8 miljard; 2016 48,6 miljard; 2017 73,3 miljard.

Nettowinst: 2015 4430 miljoen dollar; 2016 484 miljoen dollar; 2017 3538 miljoen dollar.

Bron: Shell


 

INKOMENS OUDEREN

Vermogens- en inkomensontwikkeling van 65-plussers over de periode 1995-2015

Gemiddeld genomen lag de koopkracht van 65-plussers in 2015 op nagenoeg hetzelfde niveau als 2000.

Vooral 65-plussers met een aanvullend pensioen van 10.000 euro hebben de afgelopen 15 jaar hun koopkracht zien dalen.

De koopkracht van de gemiddelde werknemer is in dezelfde periode met 32 procent gestegen.

Bijstandsgerechtigden en arbeidsongeschikten gingen er qua koopkracht meer op vooruit dan gepensioneerden.

De koopkracht van gepensioneerden met alleen AOW of een laag aanvullend pensioen is in deze periode wel gestegen. De koopkracht van gepensioneerden met een hoger aanvullend pensioen is gedaald.

Besteedbaar inkomen

Het besteedbaar inkomen van het gemiddelde Nederlandse huishouden is tussen 1995 en 2015 met ruim 25 procent gestegen.

Dat van de 65-plus huishoudens steeg met bijna 30 procent.

Volgens het CBS komt dit omdat tegenwoordig steeds vaker niet alleen de man, maar ook de vrouw een aanvullend pensioen heeft opgebouwd.

Vermogen

In 2015 bedroeg het vermogen van 65-plus huishoudens in doorsnee 86.500 euro.

Dit komt volgens het CBS omdat 65-plussers van nu vaker een eigen huis hebben dan de generatie voor hen.

Een doorsnee huishouden had in dat jaar een vermogen van 17.300 euro.

(Bron: CBS, gepubliceerd in De Volkskrant, 7 maart 2017)


AANVULLEND PENSIOEN: HOE ZIT DAT PRECIES?

HIER vind je veel vragen en antwoorden met betrekking tot je (aanvullende) pensioen.


STEEDS MINDER JONGEREN BOUWEN PENSIOEN OP

Steeds minder Nederlanders bouwen boven hun AOW een pensioen op.

  • In 2015 was het percentage dat geen aanvullend pensioen opbouwt 43%.
  • In 2016 was het 52%.

Vooral jongere generaties doen niet aan pensioenopbouw.

  • 42% Van de ondervraagde Nederlanders geeft als reden, dat men te weinig inkomen heeft om te sparen voor pensioen.
  • 23% Besteedt het geld liever aan andere urgente doelen, zoals het aflossen van schulden of kosten voor kinderen.
  • 17% Leeft bij de dag en houdt zich niet met de toekomst bezig.

bron: dit blijkt uit een onderzoek van het onderzoeksbureau Kantar, in opdracht van vermogensbeheerder BlackRock. Er werden 1000 Nederlanders ondervraagd. Meer weten? Ga dan naar deze site  Dit is de link naar het originele onderzoek.


STEEDS MEER OUDEREN HALEN HUN PENSIOEN NIET

  • Nederlanders met zware beroepen halen steeds vaker hun pensioen niet.
  • Ze melden zich ziek en krijgen een arbeidsongeschiktheidsverzekering om de periode tot hun pensioen te overbruggen.

Het pensioenfonds voor de metaal (PMT) ziet een verdubbeling van het aantal nieuwe arbeidsongeschiktren sinds de pensioenleeftijd in stapjes omhoog gaat van 65 naar 67. Ook bij het pensioenfonds Zorg en Welzijn worden ouderen vaker (+20%) arbeidsongeschikt verklaard.

  • Volgens het UWV is de kans om arbeidsongeschikt te worden voor 55-plussers 10x zo groot als voor werknemers onder de 25 jaar

De gemiddelde leeftijd waarop ouderen met pensioen gaan ligt op ruim 64 jaar, tegen 61 jaar in 2006.

Bron: Volkskrant, 12 juli 2017


WAT VERDIENT EEN KAMERLID?

2008: 93.500 euro

2017: 107.534,75 euro (12x 7705,27 + 8% vakantiegeld + 8,3% eindejaarsuitkering). Daarnaast krijgen kamerleden een onkostenvergoeding.


BETER INKOMEN IN DE BIJSTAND DAN MET WERK

BIJSTAND

Netto-inkomen per jaar:              16.848 euro

Toeslag per maand:

  • Huurtoeslag:                            279 euro
  • Kindgebonden budget:          189 euro
  • Zorgtoeslag:                             170 euro

 

  • Totaal toeslagen per mnd:                638 euro

Totaal toeslagen per jaar:              7.656 euro

Bijz. bijstand gemeente*:               2.198 euro

Totaal netto:                            26.702 euro

*bestaat uit kwijtschelding lokale belastingen, gratis laptop, bonnen voor kleding of energiebesparende producten en subsidies voor lidmaatschap sportclubs.

MINIMUMLOON

Bruto:                                              20.108 euro

Netto-inkomen per jaar:              18.230 euro

Toeslag per maand:

  • Huurtoeslag:                            279 euro
  • Kindgebonden budget:          189 euro
  • Zorgtoeslag:                             170 euro

Totaal toeslagen per mnd:                638 euro

Totaal toeslagen per jaar:               7.656 euro

Bijz. Bijstand gemeente*:               2.198 euro

Totaal netto:                             28.084 euro

Verschil t.o.v. bijstand:         + 1382 euro

 

130% MINIMUMLOON

Bruto-inkomen:                            26.141 euro

Netto-inkomen per jaar:             21.411 euro

Toeslag per maand:

  • Huurtoeslag:                            158 euro
  • Kindgebonden budget:          155 euro
  • Zorgtoeslag:                             102 euro

Totaal toeslagen per mnd:               415 euro

Totaal toeslagen per jaar:             4.980 euro

Totaal netto:                           26.391 euro

Verschil t.o.v. bijstand:           – 311 euro

Bron: Telegraaf, 13 juni 2017.


EUROPEES PENSIOENVERMOGEN:

Hoe doet Nederland het vergeleken met andere Europese landen? Hieronder het vermogen van de Europese pensioenfondsen als percentage van het BBP (2015).

Nederland:   178,4%

Ijsland: 149,6%

Zwitserland: 123%

Verenigd Koninkrijk: 97,4%

Ierland: 54,0%

Denemarken: 44,9%

Portugal: 10,1%

Noorwegen: 9,6%

Spanje: 9,6%

Zweden: 8,9%

Italië: 6,9%

Duitsland: 6,6%

België: 5,8%

Griekenland: 0,6%

Frankrijk: 0,6%

Nederland staat met afstand op de eerste plaats. De Nederlandse pensioenfondsen beschikten in 2015 over een vermogen van meer dan 1.200 miljard. Dat is bijna twee keer het nationaal inkomen.Bron: Oeso


PENSIOENONTWIKKELING IN NEDERLAND

(REKENVOORBEELD van Klaas Maas uit Voorschoten aan de hand van zijn eigen pensioen)

2008: 62.845 euro (AOW+aanvullend pensioen – bruto)

2016: 64.238 (+2,2%, geheel te danken aan de AOW)

PENSIOENENVERMOGEN

1986: totaal vermogen van de pensioenfondsen 140 miljard (0,8x het bbp).

2016: totaal vermogen van de pensioenfondsen 1400 miljard (2x bbp)

De economische crisis heeft geen effect gehad op deze vermogensaanwas: er is geen verschil in aanwas voor en na 2008. Tot en met 2008 zijn de ouderdomspensioenen geiÏndexeerd (uitzonderingen daargelaten). Vanaf 2009 zijn de pensioenen bevroren (uitzonderingen daargelaten)

De uitbetaling (alsnog) van de tot en met 2016 achtergehouden indexaties zou bruto (incl. rendementsverlies) ca. 15 miljard kosten. Dat is 1% van het totale vermogen.

RENDEMENT PENSIOENFONDSEN

Over een periode van 30 jaar: gemiddeld 7,5 a 8%. Als die aanwas wordt doorgerekend voor de komende 30 jaar zal het vermogen van de pensioenfondsen in 2046 ongeveer 12.500 miljard euro bedragen (5x bbp).Over de vraag of deze rendementen in de komende jaren nog haalbaar zijn wordt door diverse deskundigen, verschillend gedacht. Bron cijfers: Klaas Maas, Voorschoten


 

VERMOGEN PENSIOENFONDSEN DAALT, DEKKINGSGRAAD STIJGT (2eKWARTAAL 2017)

Vier van de vijf grootste pensioenfondsen zagen in het 2e kwartaal van 2017 hun vermogen dalen, maar doordat de rekenrente met 10 basispunten steeg, namen de verplichtingen sterker af en liep de dekkingsgraad toch op.

ABP

  • De beleidsdekking van het ABP (vermogen 389 miljard) steeg met 2,3% naar 96,3%. De actuele dekking stond in juni op 101,3%. De norm waaraan het ABP moet voldoen is 104,2%. Het ABP was het enige grote fonds dat in het tweede kwartaal geen verlies maakte.

ZORG EN WELZIJN

  • Het Pensioenfonds Zorg en Welzijn moest sinds eind maart 0,8% inleveren en zag zijn vermogen dalen tot onder de 186 miljard. Over de eerste 6 maanden staat het pensioenfonds 0,3% in de min. Toch steeg de beleidsdekkingsgraad in het tweede kwartaal met 1,9%-puntern naar 94,2%

 KLEIN METAAL

  • PMT, het pensioenfonds van de kleinmetaal, liet een verbetering van de beleidsdekking zien van 1,8% naar 96,6% ondanks een beleggingsverlies van 0,6%. Het pensioenvermogen van PMT kromp met 300 miljoen naar 67,4 miljard.

BOUW

  • BpfBouw (53,8 miljard) verloor 0,5% en levert 43 miljoen in.

GROOT METAAL

  • De beleidsdekking van grootmetaalfonds PME steeg sinds maart met 2%-punten naar 95,9%. Het pensioenfonds boekte een verlies van 0,6% op zijn beleggingen. Het pensioenvermogen daalde met 400 miljoen naar 45 miljard.

Meer lezen over dit onderwerp?

  • dekkingsgraad = de actuele dekkingsgraad over de afgelopen maand.
  • beleidsdekkingsgraad = de gemiddelde dekkingsgraad over de afgelopen 12 maanden. Deze beleidsdekkingsgraad is voor het toezicht van de overheid op de pensioenfondsen bepalend voor de vraag of een pensioenfonds gezond is.
  • de dekkingsgraad is de verhouding tussen bezittingen en verplichtingen in de toekomst. Als de dekkingsgraad bv 105% is betekent dit dat een pensioenfonds voor elke 100 euro aan toekomstige uitkering op dit moment 105 euro in kas heeft.
  • een dekkingsgraad van 115% wordt door toezichthouder DNB gezien als veilig. De meeste pensioenfondsen zitten daar ruim onder.

INKOMENSPOSITIE ZZP’ers

Bijna 4 op de 10 zzp-ers betalen geen cent inkomstenbelasting.

Ze hebben zoveel aftrekposten dat ze onder de streep niets hoeven mee te betalen aan de belasting waarmee de staat o.m. de aow bekostigt. (Bron: door het CBS uitgevoerde analyse van de belastingaangifte van zzp-ers over 2014)

  • In 2014 waren er 849.000 zzp’ers.
  • 314.000 zzp’ers hoefden geen inkomstenbelasting te beteaen.

Aftrekposten die zzp’ers genieten:

  • Zelfstandigenaftrekt (7.280 euro per jaar)
  • MKB-winstvrijstelling (14% belastingvrije winst)

De Europese Commissie maakt zich zorgen over de groei van het aantal zzp’ers in Nederland. Ze ondermijnen de solidariteit in het sociale stelsel. Zo hebben zzp’ers wel recht op AOW, maar ze betalen minder mee dan werknemers of helemaal niets.

(Bron: Volkskrant, 12 juni 2017)

ZZP-ers NIET VERZEKERD/GEEN PENSIOEN

  • 20% van de 900.000 zzp-ers heeft zich niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid
  • meer dan 25% van de zzp-ers doet niet aan (aanvullende) pensioenopbouw

Belangrijkste (genoemde) reden om zich niet te verzekeren: het is te duur.

  • 47% van de zzp-ers zegt dat hun financiele positie is verbeterd door het aantrekken van de economie.

Bron: Onderzoek TNO/CBS (11 juli 2017)


TOPINKOMENS STIJGEN

Zie dit artikel


TOPINKOMENS

PUBLIEKE OMROEP

  • Giel Beelen (dj NPO, VARA-BNN): 380.000 euro (opgave NPO, genoteerd mei 2017). 440.000 + 125.000 voor extra promotiewerkzaamheden voor de NPO (Volkskrant 17 augustus 2017) of moet dit zijn: waaronder 125.000 euro voor promotiewerkzaamheden?
  • Gerard Ekdom (dj NPO):: 254.000 (Telegraaf, 4 mei 2017)
  • Matthijs van Nieuwkerk: 580.000 euro (Volkskrant 17 augustuis 2017)

DNB

Else Bos, directeur beleid, pensioenen en verzekeringen DNB: 396.000 euro per jaar. Dit bedrag wijkt af van de Wet Normering Inkomens op basis waarvan mevrouw Bos 181.000 euro zou mogen verdienen. Als reden voor die afwijking wordt gegeven: unieke combinatie van kennis en ervaring. Bos is in juli 2017 benoemd en is afkomstig van het pensioenfonds PGGM.  Bron: 12 juli 2017, RTL Nieuws


TOPINKOMENS GESUBSIEERDE INSTELLINGEN

Op verzoek van het raadslid Johnas van Lammeren (Partij voor de Dieren) liet het college van b&w van Amsterdam een lijst opstellen van topinkomens bij Amsterdamse instellingen die gesubsidieerd worden. 600 Instellingen werden aangeschreven, 193 deden er aan het onderzoek mee.

Bij deze 193 instellingen hadden in 2015 38 bestuurders/functionarissen een inkomen van meer dan 154.000 euro (Balkendendenorm)


TOPINKOMENS, VERMOGENS EN WINST IN DE ZORG

De 50 meest verdienende bestuurders in de ouderen- en thuiszorg verdienden in 2016 allemaal meer dan een minister (179.000 euro).

  • Wim Driessen van Zorggroep CuraMare uit Dirksland staat bovenaan: mede dankzij een ontslagvergoeding van €186.000 euro ontving hij in 2016 €  406.000 euro.
  • Het hoogste reguliere salaris ging naar bestuursvoorzitter Eelco Damen van de Amsterdamse zorgorganisatie Coraan. Hij verdiende in 2016 € 290.051 euro. Het personeelsbestand van deze zorgorganisatie daalde in 2016 met 16,7%
  • De Deventer zorggroep Solid keerde de hoogste ontslagvergoeding uit, aan bestuurder Ko Portengen. Die bedroeg, inclusief een loopbaantraject en loon tijdens ziekte € 272.326 euro.
  • 152 directeuren in de ouderenzorg verdienen meer dan een minister.
  • 34 Van de 468 onderzochte bestuurders verdienden in 2016 meer dan € 230.474 euro.
  • 152 Van de 468 bestuurders verdienden meer dan €178.000 euro

(Bron: AD, 10 juni 2017)

Wie staan er nog meer op de lijst van topverdieners in de zorg? (Bron: Actiz 50, FNV Zorg en Welzijn):

  1. Wander Blaauw, Zorgpartners Friesland: € 392.928
  2. Maarten de Bloois, Hanzeheerd, inclusief ontslagvergoeding: € 366.847
  3. Petra Groeneweg, Stichting ZorgBreed: inclusief ontslagvergoeding ruim € 371.069
  4. Lidy Hartemink, Zorgcombinatie Noorderboog, inclusief ontslagvergoeding: € 313.417
  5. Eelco Damen, Cordaan: € 298.621
  6. Anton Zuure, Espria: € 296.040
  7. Ton van Overbeek, Careyn: € 282.549.
  8. Erik Kuik, Meriant (Zorggroep Alliade): € 271.080
  9. Martin de Bruijne, Koninklijke Visio, expertisecentrum voor slechtziende en blinde mensen: € 270.997
  10. Treffers, Alrijne Zorggroep (Rijnland Zorggroep): € 263.948
  11. L. Kauffeld, Espria: € 262.562
  12. C.D.Y.M Wolf-de Jonge (Ananz): € 259.675
  13. A.W.M. Brons, Stichting Groenhuysen: € 259.428
  14. J. Rutters, Ananz wonen-welzijn-zorg: € 258.797
  15. W. Meerdink, Espria: € 258.450 (schatting)
  16. Bergsma, STMG: € 256.000 (totaalinkomen inclusief ontslagvergoeding)
  17. Sterk, Orbis: € 252.827
  18. M. van der Linden, Frankelandgroep/Sint Luidinastichting: € 250.267
  19. B.J. van Soest, De Zorggroep: € 247.523
  20. G.J. de Koning, Frankelandgroep/Sint Luidinastichting: € 247.429
  21. L.A. Korver, Zorgpartners Friesland: € 247.238
  22. B.A. Letting, Zorgpartners Friesland: € 245.244
  23. J.M. Helgers, Stichting De Opbouw: € 241.000
  24. H.M. Meulemans, Zorggroep Elde: € 240.852 (incl. ontslagvergoeding)
  25. G. Mengerink, Carintreggeland: € 238.958
  26. H. Donkervoort, Zorgpartners Friesland: € 237.141
  27. J. van geest, Florence: € 236.040
  28. H.Meijerink, MeanderGroep: € 235.202
  29. L.L. Pelgrims, Stichting tante Louise-Vivensis: € 235.022
  30. C.S. Herfst, ZZG Zorggroep: € 233.789
  31. A.J. Janssen, Orbis Concern: € 233.728
  32. E.A. Goffin, Orbis Concern, Orbis Thuis: € 232.403
  33. J. Metske, Archipel: € 230.474
  34. H.J. Glint, WoonZorgzentra Haaglanden: € 230.425
  35. Veenstra, Zorggroep Hof en Hiem: € 230.224
  36. S. Siraa, Attent Zorg en Behandeling: € 229.905
  37. Kavelaar, Cardia, Hart voor Zorg: € 228.319 (totaalinkomen plus ontslagvergoeding))
  38. A. Bleijenberg, Pieter van Foreest: € 228.000
  39. Weermeijer, Alrijne Zorggroep: € 227.400
  40. van Dam, Amsta: € 224.798
  41. Stam, Thebe: € 224.195
  42. C.F.M. Straus, Argos Zorggroep: € 222.249
  43. W. Doop, Stichting Bronovo-Nebo: € 222.120
  44. H.W.P. Stienen, Zorggroep Almere: € 220.882
  45. C. Moerland, CuraMare € 220.627
  46. P. Ploegman, Stichting Proteion: € 219.978
  47. J.P.J.M Steerneman, Sevagram: € 219.927
  48. L. de Vries, Stichting De Zorgcircel: € 219.912
  49. W. Lindeman, Stichting Aafje: € 218.151
  50. G.J. Hanselaar, Stichting Pantein: € 217.882

Vermogen zorginstellingen

Ondanks bezuinigingen steeg het vermogen van (sommige) zorginstellingen.

  • De Amsterdamse zorgorganisatie Amstelring sloot af met een positief jaarresultaat van 13,5 miljoen euro (2016). Dit geld wordt aan de reserves toegevoegd.
  • In totaal hadden ouderen- en thuisorganisaties in 2016 4,7 miljard euro eigen vermogen.
  • Alle instellingen bij elkaar maakten in 2016 307.050.078 miljoen euro winst.
  1. Espria, eigen vermogen € 187.099.393; liquide middelen €172.692.340
  2. Zorgpartners Friesland € 138.608.00; €29.278.000
  3. Bronovo € 122.962.000; € 61.850.000
  4. Meriant Heerenveen = Zorggroep Alliade € 86.595.000; € 60.662.000
  5. Arijne Zorggroep (Rijnland Zorggroep) € 77.553.241; € 10.596.148
  6. De Zorggroep € 73.675.450; € 86.411.463
  7. Stichting voor Regionale Zorgverlening (SVRZ) €  69.480.000; €28.340.000
  8. Zorggroep Sint Maarten € 67.379.259; € 38.025.232
  9. Laurens € 63.659.000; € 18.193.000
  10. Cordaan € 60.922.000; €5.548.000

Grootste Winsten in de ouderenzorg  (2014):

  1. Alliade: € 16. 116.000
  2. Alrijne: € 12.420.580
  3. Espria: € 11.372.201
  4. Buurtzorg Nederland: € 9.029.500
  5. Orbis Concern, Orbis Thuis: € 9.024.292
  6. Stichting Bronovo-Nebo, Het Huis Nebo: € 8.436.000
  7. Aafje Thuiszorg, Huizen Zorghotels: € 7.550.857
  8. BrabantZorg: € 6.696.468
  9. Stichting De Zorgcircel: € 6.605.591
  10. Zorgpalet Baarn-Soes (De Opbouw): € 6.554.000

Werkgelegenheid zorg

65.000 werknemers in de zorg verloren in 2016 hun baan (CBS)

Toelichting:

Om de inkomens aan de top te begrenzen is de Wet Normering Topinkomens (WNT) ingevoerd. Vanaf 2014 geldt deze wet. Daarin worden de salarissen gemaximeerd tot 130% van het salaris van een minister. Eind 2014 is WNT2 aangenomen. Die wet zegt dat het maximuminkomen 100% van een ministerssalaris mag zijn. Dit is 178.000 euro.

De aanscherping had in 2015 moeten ingaan, maar is door minister Edith Schippers 1 jaar uitgesteld, omdat er onvoldoende voorbereidingstijd was om de wet door te voeren. Volgens de FNV weigeren zorgdirecteuren tot nu toe mee te werken aan de uitvoering van deze norm. “Grote wetten als de WMO 2015, maar ook de WLZ (Wet Langdurige Zorg, vervanger van de AWBZ) konden allemaal wel op 1 januari 2015 van kracht worden”.

Bron: Actiz50, FNV Zorg&Welzijn (10 juni 2017)


HOEVEEL BEZITTEN DE RIJKSTE NEDERLANDERS?

De rijkste 1% van Nederland bezat in 2015 ruim 295 miljard aan privaatvermogen. Dat is bijna 28% van het totaal (2014: 28,5% = -05%).

Superrijken

Bij de 7500 huishoudens die tot de “superrijken” gerekend kunnen worden (0,1%) daalde het totale vermogen voor het eerst iets. Deze huishoudens bezaten ruim 117 miljard van de in totaal 1061 miljard aan vermogen in Nederland. Dit is 15,5 miljoen euro per huishouden. Bij de berekeningen zijn de pensioenen niet meegeteld.

Vermogenskloof groter dan inkomensverschillen

Volgens het CBS is de vermogenskloof in Nederland aanzienlijk groter dan de inkomensverschillen. Die zijn al jaren relatief klein en stabiel.Volgens de hoogleraren Wiemer Salverda en Bas van Bavel (MeJudice) is de vermogensongelijkheid in werkelijkheid nog veel groter dan uit de CBS-cijfers blijkt. In de Quote500 hebben de rijkste Nederlanders ruim 2x zoveel vermogen dan de vergelijkbare groep bij het CBS.

Volgens het CBS wijken de cijfers af, omdat Quote uit andere bronnen put. (Bron: Volkskrant, 22 april 2017)


ONDERWIJS

Waar bleef het geld de afgelopen 20 jaar?

  • de uitgave per leerling stijgt jaarlijks met 1,9%. (1,4 miljard) Bron: SCP, 2014.
  • groot deel van dat geld gaat naar de inzet van meer en duurder personeel (wel en niet-onderwijzend).
  • stijging inzet personeel van 1998 tot 2012: +26% (SCP)

 Lumpsumpbestedingen van 2002-2015

  • het extra geld heeft niet geleid tot inzet meer docenten.
  • in verhouding tot het aantal leerlingen is het aantal docenten met 6% gedaald
  • de gemiddelde groepsgrootte is met 8,3% gestegen
  • niets van het extra geld ging naar een hoger salaris voor docenten: het reële salaris van docenten is met bijna 2% gedaald.

Personeel periode 2002-2012

  • stijging totale aantal personeelsleden: +10% (dus wel- en niet-onderwijzend personeel)
  • het aantal docenten neemt met 4% toe.
  • het aantal fte niet-onderwijzend personeel neemt met 27% toe.
  • het aantal leerlingen stijgt met 9%

 Personeel in de periode 2002-2015:

  • aantal docenten +6%
  • stijging aantal docenten na 2013: +2%
  • aantal fte niet-onderwijzend personeel: +27% (periode 2002-2012)
  • aantal leerlingen +12%
  • stijging leerling-leraarratio: van 14,4 leerling per docent in 2002 naar 15,6leerlingen per docent in 2015.

Ontwikkeling salarissen:

2007-2010: salaris gaat iets omhoog, waarna het salaris door inflatie en nullijn tot 2013 weer terugloopt.

2010: lerarensalarissen worden op 0-lijn gezet

2013: Nationaal Onderwijsakkoord: lerarensalarissen mogen vanaf 2014 stijgen.

2013: in herfstakkoord wordt geld vrijgemaakt om 3000 extra docenten aan te stellen  (primair en voortgezet). Het aantal docenten stijgt na 2013 met 2%

Conclusie van De Correspondent: De honderden miljoenen in 2013 beschikbaar gesteld voor extra docenten leveren nauwelijks extra docenten op.

2014: kleine stijging door het eenmalige entreerecht

2015: salaris loopt weer terug door inflatie

2015: het gemiddeld salaris is 97,7% van het salaris van 2002 (-2,3%)

(bron van deze cijfers: De Correspondent)


 

PROGNOSE CPB 2017-2021

(Economisch Plan maart 2017)

Economische groei

2017: stijging bruto binnenlandsa product 2,1%

2018: + 1,8%

Economische groei in Nederland:

2018-2021: +1,7% per jaar

Economische groei in eurozone:

2018-2021: +1,7% per jaar

Begrotingsoverschot

2009: -33,5 miljard

2016: +2,9 miljard

2017: +0,5% van het bbp (prognose mei 2017 in de Voorjaarsnota gewijzigd: het wordt +0,2%*)

2018: +1%

2021: +1,3% (+ 11 miljard)

*veroorzaakt door extra uitgaven van het kabinet. Verpleeghuiszorg: +100 miljoen; Langdurige zorg valt duurder uit: +176 miljoen; stijging pensioenpremies ambtenarensalarissen: +340 miljoen; extra uitgaven veiligheid, migratie en ontwikkelingssamenwerking: +130 miljoen; aantal leerlingen in het onderwijs hoger dan geraamd: +200 miljoen; schrappen mantelzorg: 214 miljoen*

Stijging koopkracht:

2016: gemiddeld +2,6% (door lastenverlichting van 5 miljard)

2017: gemiddeld +0,1%

2018: gemiddeld +0,3%

2018-2021 +0,2%

Bron: Het FD.

Overheidsschuld:

2017: afname tot 58,5% (dat is onder de “Maastrichtnorm” van 60%)

2021 (bij ongewzijzigd beleid): 46,6%

Werkloosheid:

2018-2021: stabiel op 4,7%

Inflatie en rente

2018-2021: blijven laag

UPDATE VAN BOVENSTAANDE CIJFERS (9 juli 2017)

Koopkracht Werkelijk

Volgens de laatste ramingen neemt de koopkracht in 2017 gemiddeld 0,3% toe, tegen 1% in de Miljoenenota (september 2016). Dat komt doordat de inflatie veel hoger uitvalt: 1,6% (2017) in plaats van 0,5% (voorspeld in 2016).

Gepensioneerden en alleenverdieners gaan er daardoor 0,1% in koopkracht op achteruit.

Groei groter dan verwacht

Minister van justitie Dijsselbloem boekt in de Voorjaarsnota een forse structurele meevaller van bijna 8 miljard euro als gevolg van hogere belastinginkomsten, omdat de economische groei hoger uitvalt dan geraamd.

Economische groei 2017: in werkelijkheid 2,1% van het bbp, terwijl die groei in de Miljoenenota was geraamd op 1,7%

 


PROGNOSE DNB: ECONOMISCHE ONTWIKKELINGEN EN VOORUITZICHTEN, het halfjaarlijkse rapport over de Nederlandse economie, juni 2017

Verwachte groei economie (prognose)

2017: +2,5%

2018: +2,1%

2019: +1,9%

Begrotingstekort (prognose):

Mocht een nieuw kabinet besluiten geen extra geld uit te geven dan daalt de staatsschuld in 2019 van 62,3% naar 51,3% van het bbp.

Begrotingsoverschot (prognose):

2016: +0,4%

2019: +1,1%

Aantal vacatures: (feitelijk)

1e kwartaal 2017: 180.000 (+13.000)

Werkloosheid (prognose):

Verwachting daling aantal werkzoekenden de komende jaren: van 539.000 naar minder dan 400.000. Met dat aantal zou slechts 4,4% van de beroepsbevolking werkloos zijn.

Stijging lonen: (feitelijk)

2016: +1,6%

Inkomen huishoudens (prognose):

2017: +1,6%

Dit is minder dan de bbp-groei. Van de gebruikelijke inhaalslag die werknemers en zzp’ers maken na een economische crisis is volgens DNB geen sprake. De arbeidsinkomenquote, het deel van de economische taart dat naar werkenden gaat, gaat niet omhoog maar blijft gelijk. Bedrijven (winst) krijgen relatief steeds mee, de doorsnee Nederlander (loon, zzp-tarief) steeds minder. (Bron: Volkskrant dd 13 juni 2017)

Inflatie: (prognose)

2019: +1,4% (doelstelling = 2%)

Wat zijn de effecten van een handelsoorlog met de VS?

DNB maakt zich zorgen over het uitbreken van een handelsoorlog. Als die beperkt blijft tot de VS is het effect beperkt: de handel tussen Nederland en de VS is bescheiden. Maar als andere landen terugslaan en ook een importtarief van 15% instellen, dan zou het bbp van Nederland in 2018 geen 2,1%, maar 1,6% groeien.

(Bron: Telegraaf, 13 juni 2017)


ECONOMIE GROEIT, MAAR DE BURGER PROFITEERT DAAR AMPER VAN (17 augustus 2017)

Cijfers CPB, bekendgemaakt op 16 augustus 2017:

  • Economische groei in 2017: +3,3%
  • Stijging koopkracht gezinnen 2017: +0,3%
  • Stijging koopkracht gepensioneerden 2017: +0,1% (Volkskrant), 0,2% (AD)
  • Stijging koopkracht uitkeringsgerechtigde 2017: 0%
  • Voorspelling economische groei 2018: +2,5%

Het begrotingstekort is verdwenen.

  • In 2017 houdt het kabinet meer over dan voorzien, namelijk 0,9% van het bbp. D.i. ruim 6 miljard euro.

Al sinds 2007 (de enige uitzondering was krimpjaar 2009) groeit de economie veel harder dan de koopkracht.

  • Van elke euro die in 2016 in de marktsector werd verdiend, ging 73 cent naar werknemers en zelfstandigen, als arbeidsinkomen.
  • De overige 27 cent van elke verdiende euro vormden de winsten van bedrijven.
  • In 2013 was deze verhouding 78 om 22 cent.

Pieter de Waard in De Volkskrant van 17 augustus 2017:

“Het aantal banen stijgt. Maar het aanbod van werkwilligen even snel. En door de flexibilisering kunnen de werkgevers daarmee alle kanten op. Nederland doet mee aan de mondiale race to the bottom. Dat vult de glazen van de bedrijven, niet van de mensen.”

Algemeen Dagblad 17 augustus 2017: 

Econoom Sweder van Wijnbergen: “De groei komt door stijging van de export. Maar de verhoogde belastingen en andere hervormingen hebben slecht uitgepakt. Dat helpt de koopkracht van mensen niet en dit effect compenseren is lastig. Zeker omdat er, ondanks de groeiende arbeidsmarkt, nog veel verborgen werkloosheid is (bijvoorbeeld zzp’ers red) en omdat de lonen niet stijgen”

Jaap Koelewijn, hoogleraar aan Nyenrode: “Ondanks het kabinet komt het toch nog goed met onze economie…Er is te hard bezuinigd, dus het tromgeroffel van Kamp is overdreven. Maar ze hebben wel in hoog tempo de overheidsfinanciën op orde gekregen, al heeft het riante beleid* van de ECB een hoofdrol gespeeld”.

Hij is niet de enige econoom die kritisch is: de opleving van de Nederlandse economie zou vooral te danken zijn aan het herstel van de woningmarkt.

  • De lage rentes jagen de bestedigen aan.
  • Verder herstelt de export vooral door de aantrekkende wereldeconomie/

Econoom Bas Jacobs (Erasmus School of Economics):”De regering heeft alleen maar beleid gevoerd dat het economisch herstel sinds 2012 heeft beschadigd”.

Wat heeft het kabinet goedgedaan naar de mening van Jacobs?: “Het kabinet heeft een aantal hervormingen voor de lange termijn doorgevoerd, bv in de zorg en op de woningmarkt. Die ingrepen hebben op korte termijn meestal pijn gedaan”. Het “zoet” ligt nog in de toekomst.

Bron; AD, 17 augustus 2017


 

ECONOMISCHE PROGNOSE EUROPA (Bron: Voorjaarsraming Europese Commissie, mei 2017)

Opmerkingen opgetekend uit De Telegraaf en Algemeen Dagblad van 12 mei 2017

Economische groei Nederland: 2017: +2,1 %; 2018: +1,8 %

Economische groei Eurozone 2017 (Stijging bbp in %)

  • Malta: +4,6 %
  • Luxemburg: +4,3 %
  • Ierland: +4,0 %
  • Slovenië: +3,3 %
  • Letland: +3,2 %
  • Slowakije: +3,0 %
  • Litouwen: +2,9 %
  • Spanje: +2,8 %
  • Cyprus: +2,5 %
  • Estland: +2,3 %
  • Nederland: +2,1 %
  • Griekenland: +2,1 %
  • Portugal: +1,8 %
  • Oostenrijk: +1,7 %
  • Duitsland: +1,6 %
  • België: +1,5 %
  • Finland: +1,3 %
  • Frankrijk: + 1,2 %
  • Italië: + 0,9 %

Brexit gaat Nederland raken “Omdat Groot-Brittannie de tweede exportbestemming van Nederland is, gaat de onzekerheid rond de brexit –die naar verwachting eind maart 2019 zijn beslag krijgt- ons in 2018 hard raken”.

Pensioenpremies moeten omhoog “De dekking van veel pensioenfondsen is zodanig onder de maat dat ze premies moeten verhogen of moeten korten op uitkeringen”. “Dit raakt de groei, want Nederland moet het juist de komende jaren hebben van de consumentenbestedingen”.

Werkloosheid in Nederland daalt “De werkloosheid zakt in 2018 in Nederland –ondanks een toenemend aantal vrouwen, ouderen en migranten op de arbeidsmarkt- naar 4,4 %

Overheidsschuld Nederland daalt: Overheidsschuld Nederland daalt onder de 60 % van het bbp

Inflatie eurozone daalt: Inflatie in de eurzone zal na een tijdelijke opleving terugzakken naar 1,6 % in 2017 en 1,3 % in 2018. Het streefdoel is 2 %

Werkloosheid in eurzone is 9,4%. Zal in 2018 dalen tot 8,9%


WERKGELEGENHEID NEDERLAND

Stijging vaste contracten: Het aantal werknemers met een vast contract steeg in 2016 voor het eerst sinds de start van de crisis, maar het aantal flexwerkers steeg nog veel sneller: 21.000 tegen 75.000

Flexibel veel goedkoper  Volgens DNB zijn flexibele contracten in Nederland voor de opdrachtgever 40% goedkoper dan vaste contracten. (Telegraaf, 12 mei 2017)

 


ECONOMIE (VOORJAARSNOTA 2017)

Opgeteld rekent minister van financiën Dijsselbloem op een meevaller van 8 miljard in 2017.


BIJSTAND

Eind maart 2017 waren er 474.000 bijstandsgerechtigden (15.000 meer dan in 2016). Toename wordt veroorzaakt door de grote stroom Syriërs, Ertrieeërs en andere asielzoekers die een verblijsvergunning hebben gekregen.

  • Toename aantal bijstandsgerechtigden met een niet-westerse achtergrond nam in 1 jaar tijd met 19.000 toe.
  • Aantal bijstandsgerechtigden met een Nederlandse of westerse achtergrond nam met 4.000 af.
  • Grootste groep instromers zijn Syriërs, waarvan er in 2016 meer dan 17.000 in de bijstand terechtkwamen.
  • Aantal Syriërs dat een baan vond: 2300.
  • Onder jongeren tot 27 jaar met een Nederlandse achtergrond nam het aantal uitkeringen in 2016 toe met bijna 5.000.

(Bron: CBS, 31 mei 2017)


GRIEKENLAND

Begrotingsoverschot Griekenland in 2016: 3,9% van het bbp (341 miljard euro). Dat is aanzienlijk hoger dan de 0,5% die door de EU was geëist en een verbetering ten opzichte van het tekort van 2,5% in 2015. Bron van deze cijfers: het bureau van de statistiek van Griekenland.

De staatsschuld van Griekenland loopt nog steeds op: van 177,5% in 2015 naar 179% in april 2017. (Bron: Volkskrant, 22 april 2017).

Stand van zaken Griekenland  mei 2017.                                                   (bron: Volkskrant 22 mei 2017)

  • 23% Van de beroepsbevolking in Griekenland is werkloos.
  • Het minimumloon werd in 2012 met 22% verlaagd.
  • De ambtenarensalarissen werden de afgelopen 5 jaar met 20% verlaagd.
  • De loonkosten zijn daardoor behoorlijk gedaald.
  • Volgens economische modellen zou de export dan weer moeten stijgen, maar dat is niet gebeurd.

Griekenland wordt gepusht een aantal staatsbedrijven te privatiseren. Die privatisering zou eind volgend jaar 5 miljard euro opgeleverd moeten hebben, maar dit bedrag wordt vermoedelijk niet gehaald. Volgens de Oeso heeft Griekenland veel hervormingen doorgevoerd. De economie is daardoor met 25% gekrompen. De bezuinigingen zouden gepaard moeten gaan met hervormingen, waardoor Griekenland er op termijn weer bovenop komt. Maar het IMF is zeer kritisch op dit door de EU opgelegde beleid: bezuinigingen en hervormingen gaan volgens het IMF niet samen.

(bron: Volkskrant 22 mei 2017)

 


HULPVERLENINGSORGANISATIES

NOODHULP

Opbrengst Samenwerkende Hulporganisaties

Top 5

  • Tsunami Azië, 2004: 208 miljoen
  • Aardbeving Haïti, 2010: 111 miljoen
  • Kosovo, 1999: 44 miljoen
  • Aardbeving Pakistan, 2005: 39,8 miljoen
  • Kleinste opbrengst:
  • Golfoorlog Irak, 1991: 360.000 euro
  • Golfcrisis, 1990: 42.000 euro
  • Actuele Actie: Nationale Hulpactie Afrika, stand per 8 april 2017: 33 miljoen

  • INKOMSTEN GOEDE DOELEN 2016

Goede doelen profiteren van het gunstige economische tijd.

  • De opbrengst uit donaties en nalatenschappen zijn in 2016 13% gegroeid.
  • In totaal haalden de 25 grootste filantropische instellingen in 2016 822 miljoen binnen uit eigen fondswerving.

Grootste Goede Doelen, op basis van inkomsten 2016

  • War Child 13,8 miljoen (+13,0% t.o.v. 2015)
  • Alzheimer Nl: 14,5 miljoen (+3,8%)
  • Zonnebloem: 16,3 miljoen (-8,8%)
  • KNRM: 17,8 miljoen (+76,7%) – 2 grote erfenissen
  • SOS: 18 miljoen (+10,5%)
  • Compassion Nederland: 18 miljoen (+10,3%)
  • Nierstichting: 18,9 miljoen (+8,8%)
  • Greenpeace: 19,8 miljoen (+3,7%)
  • Liliane Fonds: 20,3 miljoen (+19,7%)
  • Amnesty International: 21,9 miljoen (+7,1%)
  • Kerk in actie: 24,0 miljoen (-9,1%)
  • Dierenbescherming: 24,5 miljoen (+4,5%)
  • Plan Nederland: 25,3 miljoen (-7,8%)
  • Cordaid: 25,5 miljoen (-4,6%)
  • Prins Bernhard Cultuurfonds: 27,8 miljoen (+37,0%) – schenkingen van de eigen oprichters
  • Wereld Natuur Fonds: 35,8 miljoen (-10,1%)
  • Leger des Heils: 36,6 miljoen (+9,9%)
  • Natuurmonumenten: 36,8 miljoen (+12,5%)
  • Oxam/Novib: 37,8 miljoen (+25,8%)
  • Artsen zonder Grenzen: 39,8 miljoen (+4,2%)
  • Unicef: 52 miljoen (+7,3%)
  • Rode Kruis” 52,5 miljoen (+0,4%)
  • Oranjefonds: 52,8 miljoen (+982,5%) – kreeg storting van 51 miljoen van familiefonds Stichting Neyenburgh
  • Hartstichting: 53,0 miljoen (+25,4%) – hoge opbrengst uit nalatenschappen
  • KWF Kankerbestrijding: 119,1 miljoen (+1,9%)

Bron: Volkskrant, 27 juli 2017

 


REFERENDUM TURKIJE (stemming 16 april 2017):

Hoe denken Turkse Nederlanders over Erdogan? (Bron: Ipsos,i.o.v. De Volkskrant, 15 april 2017):

  • Aantal ondervraagde Turkse Nederlanders: 561.
  • 60% van de Turkse Nederlanders steunt het beleid van Erdogan
  • 66% keurt af, dat de Turkse ministers in Nederland geen campagne mochten voeren.
  • 39% is het eens met Erdogan, toen hij sprak van “fascisten en overblijfselen van nazi’s”. 13% Is het met die uitspraken oneens, 20% staat er neutraal tegenover.
  • Jongeren onder de 35 (68%) steunen Erdogan vaker dan 55-plussers (44%). Van de Turkse Nederlanders die bij de laatste kamerverkiezingen op Denk stemden, steunt 84% het beleid van Erdogan.
  • Hier vind je het complete onderzoeksrapport

Dit is waar het bij het referendum van 16 april 2017 in Turkije om gaat:

De regering

  • Turkije vervangt het huidige parlementaire systeem door een presidentieel systeem, waarbij president Erdogan hoofd van de regering wordt
  • De functie van premier vervalt, daarvoor in de plaats zal de president een aantal vicepresidenten benoemen
  • Het nieuwe systeem gaat in bij de verkiezingen van 2019, waarna Erdogan nog twee termijnen van vijf jaar als president kan dienen tot 2029
  • De president hoeft niet meer neutraal te zijn en mag namens zijn partij optreden
  • Het aantal zetels in het parlement wordt verhoogd van 550 naar 600.
  • Parlements- en presidentsverkiezingen zullen tegelijkertijd worden gehouden

De bevoegdheden

  • De president kan zijn veto uitspreken over alle wetgeving, tenzij dit wordt tegengehouden door een absolute meerderheid van het parlement
  • De president kan het parlement ontslaan, omgekeerd kan dat alleen bij een tweederde meerderheid
  • De president kan per decreet regeren en de noodtoestand blijven verlengen
  • … maar hij mag geen oorlog beginnen zonder toestemming van het parlement
  • De president krijgt meer grip op de rechtelijke macht; hij mag 4 van de 13 hoogste rechters zelf benoemen
  • De president krijgt de controle over het overheidsbudget en de veiligheidsdiensten
  • De president kan ministers en hoge ambtenaren benoemen
  • De president kan de hoofden van universiteiten benoemen

UITSLAG REFERENDUM (dd 17 april 2017)

51% Van de in Turkije wonende Turken heeft gestemd voor het referendum. Van de in Nederland wonende Turken (ongeveer 400.000) heeft 45% gestemd.  Van die 45% heeft 71% vóór het referendum  en dus voor de grondwetswijziging gestemd.


REFERENDUM OEKRAïNE

CDA stemde in de Tweede Kamer voor het respecteren van de uitslag van het Oekraïne-referendum. Argument CDA-fractievz Sybrand Buma: “het negeren van de referendumuitslag zal leiden tot nog meer verlies van vertrouwen in de politiek”. Vandaag staat de CDA-fractie in de Eerste Kamer op het punt om deze uitspraak van de Tweede Kamer-fractie te overrulen: daarna heeft Marc Rutte een meerderheid om het referendum naast zich neer te leggen en akkoord te gaan met het handelsverdrag met de Oekraïne (bron: Volkskrant, 23 mei 2017)


VOORBEELDEN VAN FRAMING

DUITSE PERS STEUNDE MERKEL

Volgens mediawetenschapper Michael Haller van de universiteit van Leipzig hebben de Duitse kranten in hun berichtgeving over de vluchtelingencrisis van 2015 Merkel klakkeloos ondersteund Volgens Haller gedroegen journalisten zich niet als kritische waarnemers, maar wilden ze de lezers overtuigen van Merkels Willkommenskultur (“Wir schaffen das”).

Haller komt tot de volgende conclusies:

  • Journalisten namen de standpunten van de Duitse regering nagenoeg zonder commentaar en kritiek over.
  • Vooral voorstanders van een ruimhartig asielbeleid kwamen aan het woord.
  • Veel critici van het beleid van Merkel werden in veel artikelen weggezet als dom en rechts.
  • Zo heeft de berichtgeving de kloof binnen de Duitse samenleving vergroot.

Hij komt tot deze conclusies op basis van een onderzoek onder verschillende Duitse media. Michael Haller was ooit journalist bij Die Zeit en is nu universitair docent journalistiek. Hij onderzocht met een team wetenschappers 30 duizend artikelen uit de Süddeutsche Zeitung, Die Welt en de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Opdrachtgever voor het onderzoek is de Otto Brenner Stiftung, een wetenschappelijk instituut dat gelieerd is aan de vakbond IG Metal.

  • Volgens Haller legt de studie een “systeemcrisis van de mainstream media” bloot.
  • De resultaten tonen aan hoever de belevingswereld van journalisten afstaat van een groot deel van de lezers.

Een onderzoek van mediawetenschapper Hans Mathias Kepplinger van de universiteit van Mainz komt tot eenzelfde soort conclusie.

Van de talkshowgasten die in 2015 op de Duitse tv over vluchtelingen kwamen praten was volgens hem:

  • 57% Voor de Willkommenskultur van Merkel.
  • 37% Was tegen.
  • 6% Was neutraal.

Dat onderschrijft volgens Kepplinger de conclusie dat de media een vertekend beeld schetsten van de mate van steun die er was voor het beleid van Merkel.

BRON: Volkskrant, 25 juli 2017.

Link naar het onderzoek


EIERCRISIS (augustus 2017)

  • De Voedesel en Warenautoriteit meldt dat er een verboden stof (fipronil) in eieren is gevonden.
  • De codes worden bekend gemaakt van de stallen waar de besmette eieren zijn gevonden.
  • In de loop van de week worden er steeds meer codes vrijgegegeven.
  • Supermarkten halen alle eieren veiligheidshalve uit de schappen.
  • Duitse supermarkten doen dat ook met Nederlandse eieren.

Na de eerste schrik komt er kritiek op de Voedsel en Warenautoriteit.

  • Volgens de branche heeft die onvoldoende rekening gehouden met de economische belangen van de kippenboeren.
  • Ze komen in financiële problemen.
  • Sommigen gaan failliet.

Er treden voedseldeskundigen in de publiciteit die aangeven dat het spul op den duur wel schadelijk is voor de volksgezondheid, maar dat het gevaar niet heel groot is.

  • Emeritus (…) hoogleraar Martijn Katan (door de Volskrant beroepstwijfelaar in voedingswetenschappen genoemd) vertelt dat je er een beker van kunt drinken en dat er dan nog niets gebeurt.

Die tegengestelde berichten maken de verwarring onder consumenten nog groter.

  • Na een aantal dagen wordt het een politieke crisis.
  • Staatssecretaris Van Daam komt onder kritiek omdat regie afwezig is.
  • De Voedsel en warenautoriteit wordt bekritiseerd vanwege het onduidelijke communicatiebeleid en het in omloop brengen van tegengestelde berichten.
  • Niemand complimenteert de Voedsel en Warenautoriteit vanwege het zorgvuldig behartigen van consumentenbelangen en het feit dat men de gezondheidsrisico’s serieus neemt.

Opvallend: de eigen verantwoordelijkheid van consumenten krijgt in de publiciteit geen duidelijke plek.

Toch zouden consumenten die onbevangen de berichtgeving volgen zelf tot deze conclusie kunnen komen:

  • Eieren zijn besmet met verboden stof
  • Er is geen direct gevaar voor de volksgezondheid, dus geen reden voor paniek.
  • Gebruik van het Fepronil –zelfs in grote concentraties- geeft op korte termijn geen dramatische gezondheidsnadelen.
  • Wat is er op tegen om veiligheidshalve geen eiren te eten tot het sein op groen staat.
  • Misschien zijner geen korte termijn gezondheidseffecten maar wat is het effect op lange termijn: daarover wordt geen informatie gegeven.
  • Wat doet deze chemische stof in relatie tot al die andere stoffen die mensen binnenkrijgen: daarover wordt geen informatie gegeven.

Na een aantal dagen, en vele gevulde krantenkolommen en televisiezendtijd is er verwarring alom:

  • wat zijn de werkelijke schadelijke effecten?
  • waarom neemt de voedsel en warenautoriteit de besmetting zo hoog op?
  • waarom wordt de besmetting door sommige wetenschappers juist weer gerelativeerd?

Het inspireert Jean-Piere Geelen, mediacriticus van De Volkskrant tot deze kanttekeningen in De Volkskrant van 5 augustus 2017.:

Tussen de tegenpolen NVWA en de kritische geleerden bevinden zich de belangen van een sector, kippenboeren met hun branche-organisaties, supermarkten. En media, altijd gebaat bij een crisis of –gate. Alles is media: alleen het woord “eiercrisis” al is perceptie.

In het krachtenspel tusen al die partijen staat de arme nieuwsconsument voor de vraag wie hij moet (en nog kan) geloven. De “eiercrisis” is ten diepste een vertrouwenscrisis.

Hele column lezen? Ga naar deze link.


Volkskrant: geen eind aan bio-industrie zonder overheidsingrijpen

Commentaar Volkskrant op naar aanleiding van fopronilcrisis (Raoul du Pré, 8 augustus 2017).

“Eens te meer blijkt wat door de grote uitbraken van veeziekten al werd blootgelegd: de intensieve veeteelt is daadwerkelijk zo intensief geworden dat voor het welzijn van het vee en voor de volsgezondheid te vaak slechts een bijrol wordt weggelegd. Dieren zijn gebruiksartikelenb geworden. Het manifest tegen goedkope bulkproductie dat tientallen bezorgde dierenartsen eerder deze zomer publiceerden, raakt de kern: het dier wordt aangepast aan de houderij in plaats van andersom”.

Voor een echte omslag rond de intensieve veeteelt is volgens De Volkskrant kabinetsbeleid nodig.

Commentaar lezen? Klik HIER


 

De Telegraaf, 3 april 2017: “Meer file door uitjes ouderen”.

Inleiding: Door de vergrijzing staan we steeds vaker stil op de snelweg. Vooral in de avondspits neemt het aantal files met bijna 10 procent fors toe, omdat er dan veel recreatief verkeer op de weg is. Dat blijkt uit cijfers van de ANWB, die de eerste drie maanden van dit jaar vergeleek met dezelfde periode in 2016.

Oudjes oorzaak van files: feit of fictie? De juistheid van dit bericht is gecheckt door Radio 1 (5 april, 2017) , dat daarvoor o.a. belde met de ANWB en het Planbureau voor de Leefomgeving.. Volgens de ANWB zijn er geen cijfers bekend die de conclusie “Meer file door uitjes ouderen” ondersteunt. Dit is een eigen interpretatie van de krant, aldus de ANWB. Ook het Centraal Planbureau voor de Leefomgeving kan de conclusie van De Telegraaf niet bevestigen. De berichtgeving van De Telegraaf wordt dan ook als onjuist bestempeld.

Referendum Turkije

De Telegraaf meldt op dinsdag 18 april 2017 n.a.v. het Referendum in Turkije op de voorpagina: “Tweespalt Turken” en “Vrees voor verharding in Nederland”. De krant schrijft dat “dik 70% van de Nederturken stemde voor machtsuitbreiding van de man die Nederland een fascistisch land noemt”.

De krant meldt niet dat de opkomst in Nederland 45% was en dat deze  ruim 70% geen betrekking heeft op het totale aantal Nederlandse Turken (ongeveer 400.000), maar dat het gaat om 71% van de Nederlandse Turken die heeft meegedaan. Bovendien zijn niet alle Nederlanders met een Turkse afkomst stemgerechtigd. In werkelijkheid hebben volgens het Turkse persbureau AA (Volkskrant dd 18 april 2017) in Nederland 82.672 van de hier wonende Turken hun ja-stem uitgebracht. Dat is dus geen 71%, maar ruim 20%.

De berichtgeving van De Telegraaf op de voorpagina klopt niet. Die van het Algemeen Dagblad evenmin: deze krant volgt dezelfde redenering. De Volkskrant legt het stemgedrag in Nederland in een column wel correct uit.

Framing rond pensioenen

Als het om pensioenen gaat is de framing in Nederland negatief: pensioenfondsen zitten in de problemen, pensioenfondsen zijn weinig succesvol en onzorgvuldig in hun beleggingen. Die teneur komt in veel programma’s en artikelen terug, terwijl sinds de crisis het vermogen van pensioenfondsen groeide van 800 miljard naar ruwweg 1400 miljard.  In die tussentijd werden alle verplichtingen nagekomen met uitzondering van 1 toezegging, ooit aan gepensioneerden gedaan, namelijk dat de pensioenen mee zouden groeien met de prijsstijging. Daarvoor is geen geld. Althans: dit is wat door politiek en media wordt gecommuniceerd.

Frits Schuurman is gepensioneerd hoofd arbeidsvoorwaarden van de gemeente Eindhoven. Hij volgt de pensioendiscussie in de media kritisch en signaleert o.a. bij dagblad Trouw een voorkeur voor doemberichten als het om pensioenfondsen gaat en gebrek aan belangstelling voor positief nieuws. Hij zet zijn waarnemingen uiteen in een mail aan Trouw-recensent Willem Pekelder (2015). Let op de eerste alinea’s, waarin Frits Schuurman aangeeft welke berichten hij wel en welke berichten hij niet in Trouw aantrof.

Geachte redactie,

Willem Pekelder bekeek de uitzendingen Zwarte zwanen van Cees Grimbergen op NPO 2 en vroeg zich af of er in pensioenland wél geslaagde beleggingen zijn waarmee tegenslagen worden opgevangen die nogal eenzijdig in beeld kwamen (Trouw 17-7-2015). Ook Trouw bevat stelselmatig eenzijdige tot zelfs misleidende informatie op pensioengebied en daarin vindt Pekelder geen antwoord op zijn vragen. Vanaf begin 2012 stuurde ik Trouw veel aanvullende informatie, maar dat hielp niet echt. Met Pekelder heeft Trouw in elk geval een kritische kijker in huis en ik wil hem met alle plezier beter informeren. Ik neem aan dat u onderstaande toelichting wel aan hem wilt doorsturen:

Beste heer Pekelder,

Vaak gaat het goed, maar soms minder goed met beleggingen. Het ABP verloor in het tweede kwartaal 2015 maar liefst € 16 miljard (Trouw 18-7-2015) . Minder bekend is dat het ABP in het eerste kwartaal € 29 miljard winst boekte (niet in Trouw). In het eerste half jaar 2015 werd na aftrek van € 4 miljard aan pensioenuitgaven per saldo dus toch nog € 13 miljard aan het vermogen toegevoegd.

Vorig jaar werd € 44 miljard vermogenswinst gemaakt door het ABP (ook niet in Trouw). Het Pensioenfonds Zorg en Welzijn(PZW) – dat in het tweede kwartaal 2015 € 11 miljard moest afboeken (wel in Trouw) – behaalde over 2014 een vermogenswinst van ruim € 40 miljard (maar dat stond weer niet in Trouw). Met ongeveer de helft van het ABP-vermogen deed PZW  het in 2014 relatief gezien beter en in het tweede kwartaal van 2015 slechter dan het ABP.

PZW betaalde over 2014 € 99 miljoen aan zogenaamde ‘transactiekosten’ voor vermogensbeheer. Het ABP gaf daarvoor € 1 miljard uit. Omgerekend naar vermogensverschil gaf het ABP ca € 750 tot € 800 miljoen meer uit aan vergoedingen en bonussen. Voor beleggers en speculanten is het ABP dus de betere opdrachtgever (via APG). Het rendement op het ABPvermogen kan zelfs in omgekeerde zin wedijveren met de uitbundige groei van onze staatsschuld (eerste kwartaal 2015 plus € 9 miljard). Achter de provisie schuilt een grote vermogensgroei zoals ik hierna laat zien.

Is Goldman Sachs eigenlijk wel een ‘respectabele partij’ in de beleggingswereld was ook een van de vragen. Die bank ontsnapte aan strafvervolging door een of meer geheime schikkingen. De verklaring dat Goldman Sachs een ‘respectabele partij’ is behoort vermoedelijk tot het openbare deel van de deal(s). Misschien was de topfunctie die ECB-president Mario Draghi daar een aantal jaren geleden vervulde wel een aanbeveling voor ondertekening… (zie Wikipedia met helaas bedenkelijke wetenswaardigheden over Draghi).

 PZW is van plan vanaf 2018 de pensioenen te indexeren. ABP is daar niet eerder dan in 2025 aan toe volgens een artikel in het Eindhovens Dagblad. De vraag is of dat te rekenen vanaf 2008 inderdaad 17 jaar gaat duren. De dekkingsgraad van het ABP becijferde ik – zonder kunstgrepen met rekenrente – per 1-1-2015 op 142,8%. Per 1-7-2015 kom ik uit op 148%. Onder druk van DNB en staatssecretaris Klijnsma komt het ABP met een te lage rekenrente uit op percentages rond de 100% en blijven gepensioneerden op de nullijn staan. Als je kijkt naar de vermogensgroei van het ABP is het de vraag hoe lang ze dit kunstje kunnen volhouden:

Het ABPvermogen groeide van  € 217 miljard in 2007 tot € 357 miljard per 1-7-2015. Dat is in 8 jaar ruim plus 65% (gemiddeld 6,5% rendement per jaar, helemaal in de lijn van het langjarig rendement). Vanaf het dieptepunt € 177 miljard in het crisisjaar 2008 was sprake van meer dan een verdubbeling (gemiddeld meer dan 10% rendement per jaar in een periode van 7 jaar), een pittige inhaalslag dus. O ja, tegenover de jaarlijkse pensioenuitgaaf van € 8 miljard ontvangt het ABP jaarlijks een kostendekkende premie van om en nabij hetzelfde bedrag. Een degelijk vangnet zou ik zeggen. Niet bepaald ontwikkelingen en omstandigheden om ‘noodscenario’s’ aan op te hangen toch?

Politiek geknutsel  is echter van alle tijden. Doemverhalen in de media – zoals ook in Trouw -geven daaraan al te veel support.

Is het trouwens hiermee een beetje duidelijk geworden dat tegenslagen royaal door wél geslaagde beleggingen zijn gecompenseerd bij in elk geval het ABP?

Waalre, 22 juli 2015

Met vriendelijke groet,
Frits Schuurman (gepensioneerd hoofd arbeidsvoorwaarden van de gemeente Eindhoven)


FRAMING ROND ORGAAN-DONATIE

Overheid geeft verkeerde informatie over orgaandonatie

De Reclame Code Commissie heeft opnieuw geoordeeld dat de orgaandonatiecampagne van het ministerie van volksgezondheid beter moet. Burgers hebben recht op volledige en correcte informatie, zo staat in het oordeel te lezen.

  • Tegenstanders van de wervingscampagne van de overheid, onder aanvoering van Annet Wood uit Berkhout, vinden dat de overheid de burger voorliegt.
  • “Het ministerie wekt in haar wervingscampagne de indruk dat de donor al is overleden wanneer de organen uit het lichaam worden gehaald. Dat orgaandonatie plaatsvindt vóór de dood weten veel mensen niet”.

Volgens Woord is hersendood “slechts een wettelijk begrip, zodat weerloze mensen als donor op de snijtafel kunnen liggen”. Alleen van een hersendode donor kunnen alle organen, dus ook het hart, worden gebruikt.

  • “De donor is hersendood verklaard op basis van een protocol. Men is niet overleden in de gebruikelijke zin van het woord. In de propaganda wordt gesproken over donatie na overlijden. Dat is dus feitelijk onjuist”.

De reclame Code Commissie gaat in die redenering mee.

  • Door dit niet duidelijk te maken schaadt het ministerie het vertrouwen van het publiek, aldus de RCC.

Begin september 2016 oordeelde de RCC ook al dat de term “na overlijden” onvoldoende duidelijkheid biedt. De RCC is niet de enige die de onjuiste overheidsvoorlichting laakt. Ook het Regionaal Medisch Tuchtcollege in Den Haag heeft uitgesproken dat de informatievoorziening aan de (aanstaande) donoren beter moet.

Bron: Gooi- en Eemlander, dd 15 augustus 2017.


 

UITSPRAKEN OM TE ONTHOUDEN

Annemarie Jorritsma op BNR naar aanleiding van het nieuws, dat VVD-vz Henry Keizer indertijd het bedrijf waarvan hij adviseur was voor heel weinig heeft gekocht, afgemeten naar de waarde van dit bedrijf:

“Je mag niet afgaan op een oppervlakkig onderzoek van een journalist”.

De VVD-voorzitter was destijds zowel manager van het bedrijf dat hij overnam als adviseur van het bestuur van de vereniging waarvan hij het bedrijf kocht. Onderzoeksplatform Follow the Money bracht aan het licht dat Keizer een ogenschijnlijk zeer laag bedrag neertelde voor de commerciële poot van de vereniging. Keizer en twee compagnons betaalden 12,5 miljoen euro voor De Facultatieve terwijl de onderneming volgens het jaarverslag 31,5 miljoen euro waar. De zaak is aan het rollen gebracht door het journalistenplatform Follow the Money, dat er veel tijd en energie in stak.

Annemarie Jorritsma is voorzitter van de fractie van de VVD in de Eerste kamer

Ga naar het fragment. (10 mei 2017)


Jeroen Dijsselbloem over Brexit

Nrc, 19 januari 2017: Jeroen Dijsselbloem, minister van financiën en voorzitter van de Eurogroep:

“Over 20 jaar is Engeland terug waar het ongeveer in de jaren 70 was. Totaal verouderd, enorme werkloosheid, totaal verpauperd”.

 

Jeroen Dijsselbloem over het belastinregiem in Nederland.

AD, 21 februari 2017: “Veel onvrede heeft te maken met een gevoel van onrechtvaardigheid. Multinationals betalen 2 tot 3% (belasting) en de MKB-er 20%”.


 

Over ministerie van veiligheid

Misdaadverslaggever John van den Heuvel in zijn column in De Telegraaf van donderdag 2 februari 2017:

“De waan van de dag regeert bij Veiligheid en Justitie. Niet het veiliger maken van Nederland lijkt bij dit ministerie centraal te staan, maar vooral het verdedigen van de eigen koninkrijkjes.Met zulke topambtenaren als vriend heb je als minister of staatssecretaris op dit departement geen vijanden meer nodig”.

Facebook
Facebook
Twitter
Visit Us
LINKEDIN
Geplaatst in Weblog

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*